Luister weer na Athol Fugard se drama ‘Daar leef mense daar’

Die drama, Daar leef mense daar (2012), word vanaand om agtuur weer uitgesaai as huldeblyk aan die bekroonde dramaturg Athol Fugard wat vroeg in 2025 oorlede is.

Fugard was alom bekend as dramaturg van protesteater. Met Daar leef mense daar (People are living there) beeld hy in die tragikomedie ’n middeljarige vrou, Millie, uit wat vasgevang is tussen haar verlange na betekenis en die harde werklikheid van haar eensaamheid.

Die toneelstuk is vertaal deur Marko van der Colff en vir die radio verwerk en regisseer deur Margo Luyt.

In die rolverdeling is Deidre Wolhuter, Johann Nel, Wessel Pretorius en Hannah Borthwick.

Die toneelstuk is vir die eerste keer in 1968 in Suid-Afrika opgevoer.
https://omny.fm/shows/radioteater/daar-leef-mense-daar-deur-athol-fugard

Die storie

Die radiodrama speel af in ‘n vervalle losieshuis in Johannesburg met ‘n paar karakters wat elkeen hulle eie storie het om te vertel.

Millie, die middeljarige eienares van die losieshuis, wat afgesonder en onvergenoegd voel, probeer te vergeefs die aandag van ‘n lang verlore kennis trek. Op die vooraand van haar verjaarsdag besluit sy om ‘n partytjie saam met haar loseerders te hou in ‘n poging om te bevestig dat “mense daar woon”, dat hul lewens betekenis het ten spyte van hul onbekendheid en eensaamheid. Soos die aand ontvou, verander die partytjie in ‘n rou, emosionele konfrontasie oor mislukking, veroudering en die behoefte aan menslike verbintenis.

Die loseerders in haar huis word opgekommandeer om haar met hierdie planne by te staan.

Don is ‘n filosoof van aard wat sy intellektuele vermoë laat geld deur gedurig Millie se geestestoestand te analiseer.

Shorty, ‘n ongeskoolde posbode, loseer saam met sy vrou Sissy by Millie.

Daar leef mense daar deur Athol Fugard, 6 November op RSG en rsg.co.za om 20:00. Beskikbaar op rsg.co.za as Potgooi en op Spotify na afloop van die uitsending.

 

En die Top 6 beskuitbaksels is…

Die finale 72 beskuitbaksels is geproe en die top ses bakkkers/baksters is aangewys.

Top 3 Tradisioneel is:

Izanne Barnard van Port Elizabeth
se Mamma se gebak (karringmelk)
Neels Heydenreich van Ermelo

se Anys-beskuit

Carine van der Merwe van Jeffreys Baai
se Karringmelk-beskuit
Top 3 Modern is:
Martie Lamprecht  van Klerksdorp
se Pistatio en cranberry Biscotti fingers gedoop in koffiesjokolade
Dominique Stander van Alberton
se Death by Chocolate
Magda Janse van Vuuren van Pretoria
se Alles in een ontbyt

Hier is die tabelle dop met die genommerde baksels, die bakker se naam en die puntetelling uit 200 punte.

TRADISIONELE BESKUIT

Nr van baksel

Bakker

Punte uit 200

1 Sarah Raubenheimer 148
2 Leon van Eeden 144
3 Dwane van Nieuwenhuysen 113
4 Neels Heydenreich  171*
5 Christiaan Jansen van Vuuren 134
6 Soné Pretorius 153
7 Wilida Crous 153
8 Veronica Klue 148
9 Elaine Zeeman 143
10 Magda Janse van Rensburg 127
11 Ernestine Campher 139
12 Francois Cloete 118
13 Joenita Friedrichs 146
14 Karen Madgwick 143
15 Carine van der Merwe 171*
16 Leonie Beukes 156
17 Azaria Priem 142
18 Coen Scheepers 160*
19 Franco de Jager 154
20 Leonie Gertenbach 149
21 Marleen Swart 118
22 Thys de Beer 127
23 Amanda Griezel 124
24 Willem van Niekerk 154
25 Thea Meyer 159
26 Stephan Tinderholm 144
27 Marie Bester 133
28 Adri Hendriks 111
29 Wilna Labuschagne 93
30 Freda Maree 123
31 Hettie van der Merwe 140
32 Ivana Viljoen 155
33 Johanna Swanepoel 151
34 Ilze Pont 169
35 Elzette Giliomee 164
36 Izanne Barnard 179

 

MODERNE BESKUIT

Nr van baksel

Bakker

Punte uit 200

1 Elna van der Nest 170
2 Magda Janse van Vuuren 171*
3 Pierre Lombard 146
4 Stefan van der Merwe 136
5 Carla van Vuuren 127
6 Gertruida van Rooyen 146
7 Morne Lloyd 150
8 Deidre Viljoen 134
9 Ella Potgieter 158
10 Alicia van Nieuwenhuysen 151
11 Edna Coetzee 147
12 Ronel Bergh 138
13 Willa Geldenhuys 137
14 Eliza van Ryssen 137
15 Cornelia Nel 138
16 Marlene van Rensburg 157
17 Carene Nieuwoudt 142
18 Inge van Zyl 125
19 Yolandi Theron 115
20 Johannie Badenhorst 149
21 Marleen Potgieter 144
22 Carien Marais 161
23 Maria Alana Smit 132
24 Rene de Wet 168
25 Elsabe Botma 160
26 Genevieve Cillie 168
27 Sonja van Coller 168
28 Martie Lamprecht 184*
29 Ansie Wessels 146
30 Dominique Stander  180*
31 Dedré Oosthuizen 143
32 Mari Carillon 147
33 Sharadean Eksteen 142
34 Ilze Slabbert 162
35 Julita Weyers 154
36 Karin Amm 152

Luister weer na die komedie ‘Genade Professoor!”

Die komedie Genade Professoor, geskryf deur Nico Luwes, is ‘n lekker lag klassieke klug propvol uiteenlopende musiek en pittige dialoog. Ons ontmoet ons hoofkarakter die Rachmaninoff – liefhebbende Professor Weiss (vertolk deur die formidabele André Odendaal) peinsend besig met die taak om sy geliefde Musiek Departement te probeer red.

Die storie

Prof Weiss (André Odendaal) is hoof van ‘n musiek departement by ‘n universiteit. Die finansies druk en hy sal moontlik personeel laat gaan. Die sekretaresse, Mej. Strampe (Sulette Thompson), is bevrees haar kop is dalk op die blok, maar wat gaan dan van haar kat, Mephistophelies, word? Die mooi weduwee van Menslike Hulpbronne, Mev. Schimper (Bertha le Roux – Wahl) het die oplossing. Verhoog konsertinkomste as derdestroominkomste. Die teaterbestuurder, Jean-Pierre, moet kontantverkope kontroleer. Maar iewers raak kontant weg? Is dit Juf. Strampe, Jean-Pierre of dalk Die programbestuurder, Verster, met toegang tot die kluis? Dalk die desperate musiekstudent, Amoré -Mine (Mada Oosthuizen), wat vir haar rockorkes instrumente moet koop? Dalk prof Weiss self wat sy woelige vroutjie, ‘n operaster in Wene moet onderhou?

Oor die skrywer

Hierdie ligte radiodrama is gemotiveer deur Nico Luwes se jarelange kennis van ‘n musiekdepartement se mense en hulle soms vermaaklike persoonlikhede so tussen hulle unieke ego’s as uitverkore talentvolle en dikwels eksentrieke karakters.

Luwes was 40 jaar hoof van die UFS Dramadepartement met meer as 40 dramas en komedies vir die verhoog uit sy pen. Vir die radio by RSG het hy nog net laasjaar se Paasdrama, Lam vir die Pase, twee kort Chekhov komedies en hierdie prettige komedie, Genade, Professoor! geskryf. Toe die SABC destyds nog ook uit Bloemfontein uitgesaai het, het hy in talle radiodramas en vervolgverhale as stemkunstenaar opgetree. Hy is tans afgetree en skryf steeds teaterstukke vir kunstefeeste.

Die rolverdeling en karakters

Die rolverdeling word is Professor Weiss (André Odendaal),
Mej. Schimper (Bertha le Roux – Wahl),
Mej. Strampe (Sulette Thompson),
Jean – Pierre (Botha Enslin) en
Amoré – Mine (Mada Oosthuizen),
met regie deur Karen Wessels.
Die drama sal op Potgooi en Spotify beskikbaar wees na afloop van die uitsending.

Luister saans na die voorlesing van die finale Bergengel boek

RSG-luisteraars het reeds vir jare saam met die skrywer Carina Stander op ’n merkwaardige reis deur haar veelbekroonde en geliefde Bergengel-reeks gegaan. Nou, op Donderdag 23 Oktober, begin die laaste hoofstuk van hierdie epiese vertelling, wanneer Die Waterplek: Gabriëllië as laataandboekvoorlesing op RSG uitgesaai word. Luisteraars kan voorlesings uit dié laaste boek elke weeksaand ná 21:00 op RSG beleef. Dit is die vierde en finale boek in die reeks  en volg op Die Bergengel, Die Wonderwese en Die Waterplek: Afrika.

Die Waterplek: Gabriëllië bring nie net ’n einde aan ’n geliefde storie nie, maar ook aan ‘n kreatiewe samewerking wat oor jare heen geslyp is. Die skrywer Carina Stander, die regisseur Amor Tredoux en die leser Pieter van Zyl het saam met die RSG-span ‘n wêreld geskep waarin luisteraars weggevoer is na die ryk verbeeldingslandskap van Gabriëllië, die Onbekende Eilandgroep van Afrika, en die lewenspad van Eron Verberger, die honderdste Bergengel.

In Die Waterplek: Gabriëllië vaar Eron saam met sy pa, Gibor, en ‘n groep vlugtelinge terug na hul vaderland. As intellektuele rebel en visionêre leier word Eron in hierdie laaste hoofstuk gekonfronteer met die Uitdooftyd, ‘n tyd waarin ‘n antieke, duister mag sy kop uitsteek. Wat volg is ‘n stryd teen bose magte, interne verdeeldheid en misterieuse verdwynings, alles teen die agtergrond van ’n volk op die rand van vernietiging. Eron moet besluit of hy in staat is om die lig en donker in homself te versoen, en of hy werklik die wêreld waarin hy leef, kan red.

Die verhaal is nie net ‘n fiktiewe avontuur nie, maar ‘n diep persoonlike onderneming vir Stander. In ‘n openhartige refleksie op haar skrywerspad sê sy dat sy eers ná die voltooiing van die reeks besef het hoe haar eie lewe, van haar kinderdae op ‘n plaas in Limpopo tot haar opleiding in beeldende kuns, subtiel verweef is met die wêreld van die Bergengel-boeke. Sy het met opset ‘n afstand tussen haarself en haar hoofkarakter geskep, maar uiteindelik besef dat elke aspek van haar lewe –  haar ouma se vergeetagtigheid, haar ma se liefde vir taal, haar eie werk met bronsgieters en houtwerkers – hul pad na die bladsye van die reeks gevind het. Sy noem dat hierdie verhaal nie bloot ‘n produk van verbeelding is nie, maar ‘n diep persoonlike verklaring van wat sy glo: oor vryheid, oorlog, genesing, identiteit, vriendskap en verlies.

Pieter van Zyl, die stem agter al vier boeke, vertel hoe diep die reeks hom geraak het. Reeds met die eerste paragrawe van Die Bergengel het hy gevoel dat iets besonders wag, en die teks het hom laat bewe van opwinding. “Die ontdekkingsreis van ’n jong man het iets argetipies in my beweeg,” sê hy. “Die poëtiese teks bekoor soos musiek of beeldhoukuns.” Volgens Pieter is dit onmoontlik om die boeke van mekaar te skei, hulle vorm een deurlopende verhaal wat al hoe meer epies en diep raak. Hy hoop dat Die Waterplek: Gabriëllië luisteraars net so sal meevoer soos die vorige boeke.

Die produksie van hierdie reeks is ‘n samewerking wat met sorg en passie benader is. Die regisseur Amor Tredoux het deurgaans gesorg dat die voorlesings nie net professioneel is nie, maar ook die magiese, byna mistieke gees van die boeke eer. Hierdie projek is meer as ’n boekvoorlesing, dit is ’n klankervaring wat luisteraars op reis neem deur ’n wêreld wat gelyktydig vreemd en vertroud is.

Carina Stander bestempel die skryf van die reeks as ’n 22-jaar lange pelgrimstog. ‘n Proses van bloedsweet, liefde en onthulling. Sy bedank elke leser en luisteraar wat die pad saam met haar gestap het. “My wens is dat die verhaal deur die radio heen tot in julle karre en kombuise, huise en harte sal warrel; dat dit vertroosting sal bring en luisteraars sal vul met afwagting, frustrasie, vrees, woede, skaterlag en verwondering,” sê sy. “Mag die kinkels julle onkant vang, mag die bedreigings in die verhaal julle slapelose nagte gee en mag hierdie laaste reis julle verbeeldings verruim soos wat dit myne verruim het.”

RSG nooi  luisteraars uit om hierdie laaste deel van die Bergengel-reeks saam te beleef. Skakel  vanaf Donderdag 23 Oktober op weeksaande ná 21:00 in op RSG vir die laataandboekvoorlesing.

Aandag Matrieks: Hier is al die vakke se hersiening

Ons gaan vanjaar weer die matrieks help met hersiening en voorbereiding van hul belangrike matriek-eksamen. Hier is die rooster wat jy van Dinsdag 2 September kan volg.

02-Sep RTT
Juffrou Luzaan Pieters, vakadviseur in die Overberg-distrik, hersien Rekenaartoepassingstegnologie vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-2-september-2025
04-Sep IT
Meneer Jacques Louw, akademiese programbestuurder by Eduvos, doen hersiensing van Inligtingstegnologie vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-4-september-2025
09-Sep Afrikaans Huistaal Vraestel 3
Juffrou Daleen Bergenthuin van Paul Roos Gimnasium hersien Afrikaans Huistaal Vraestel 3 vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-9-september-2025
11-Sep

Rek
Meneer Fraser Parker, adjunkhoof van Hoërskool Oos-Moot, hersien Rekeningkunde vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-11-september-2025

16-Sep Engels Eerste Addisionele Taal
Juffrou Natalie Goetsch van die Afrikaanse Hoër Meisieskool Pretoria hersien Engels Eerste Addisionele Taal Vraestel 2 vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-16-september-2025
18-Sep

Wiskundige geletterdheid

Juffrou Solanti Hough van die frikaanse Hoër Meisieskool Pretoria hersien Wiskundige Geletterdheid vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-18-september-2025

23-Sep

Wiskunde Vraestel 1+2
Juffrou Suzelle de Kock van die Afrikaanse Hoër Meisieskool Pretoria hersien Wiskunde Vraestel 1 en 2 vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-23-september-2025

25-Sep

Besigheidstudies

Meneer Ethan Vermaak van Steytlerville hersien Besigheidstudies vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-25-september-2025

30-Sep

Fisiese Wetenskappe

Moreen Coetzee van die Fakulteit Opvoedkunde by Akademia hersien Fisiese Wetenskappe Vraestel 1 vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-30-september-2025

 2 Oktober

Afrikaans Huistaal Vraestel 1+2

Meneer Freddie Mouton van Paul Roos Gimnasium hersien Afrikaans Huistaal Vraestel 1 vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-2-oktober-2025

 7 Oktober Geografie
Marlene Prinsloo, vakadviseur by die Metro-Noord Onderwysdistrik, hersien Geografie vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-7-oktober-2025
9 Oktober

Lewenswetenskappe
Mnr. Jean Goliath hersien Lewenswetenskappe vir die matriekeksamen.~
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-9-oktober-2025

 14 Oktober Ekonomie
Juffrou Clemizia Cupido, Ekonomie-vakadviseur vir die Eden en Sentraal Karoo Distrik, hersien Ekonomie vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-14-oktober-2025
 16 Oktober

Landbou
Juffrou Annuscke Steyn, Departementshoof van Landbou en Lewenswetenskappe by Bothaville Hoërskool, hersien Landboubestuurspraktyk vir die matriekeksamen.
https://omny.fm/shows/kompas/kompas-16-oktober-2025

 

 

Weet jong vroue wat hul risiko vir borskanker is?

Die meeste vroue wat borskanker kry, is ouer as 50 jaar. Vroue in hulle twintigs en dertigs kan ook borskanker kry, en dikwels een van die aggressiewe vorms van borskanker. Wat kan ‘n jonger vrou doen om te verseker dat borskanker vroeg by haar opgespoor word?
Dr Heleen Hanekom, radioloog van Groenkloof in Pretoria en lid van die Breast Imaging Society of South Africa, vertel meer:
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-15-oktober-2025

Op die foto bo is ‘n mammogram met ‘n ooglopende borskanker in die regterkantse beeld. Daar is twee borste op die beeld – die beeld aan die linkerkant van die skerm is die regter bors. Die beeld aan die regterkant van die skerm is die linker bors en dit is ook waar die massa (die wit trossie regs bo) is.
Die foto onder is ‘n borsselfondersoek diagram van Cansa. Die webwerf is https://cansa.org.za/steps-how-to-do-a-breast-self-examination-bse/.

U eie keuse vier 80 jaar van Suid-Afrikaanse radiogeskiedenis

Op 20 Oktober 2025 vier Suid-Afrika se langslopendste radioprogram, U eie keuse, 80 jaar op die lug – ’n mylpaal wat min radioprogramme wêreldwyd kan ewenaar.

Sedert sy eerste uitsending op 20 Oktober 1945 is die program elke week ’n vaste afspraak vir geslagte van Afrikaanse luisteraars wat hul gunsteling klassieke en orkeswerke deel deur die eenvoudige handeling om ’n versoek in te stuur.

Wat as ’n beskeie Saterdaguitsending ná die Tweede Wêreldoorlog begin het, het ’n nasionale tradisie geword – ’n kulturele anker wat al agt dekades lank deur die veranderende klanklandskap van Suid-Afrika speel.

In 1945 het Kosie Jooste die eerste aflewering aangebied en met sy kenmerkende styl en elegansie die toon aangegee. Op aanbeveling van sy 17-jarige broer, Willie, het hy die program se ikoniese temamusiek, Baltoneel deur Joseph Hellmesberger, gekies – ’n openingsmelodie wat tot vandag toe een van die mees herkenbare in Afrikaanse uitsaaiwese bly. (Die swart en wit foto is van die Jooste broers.)

“Dis meer as net ’n radioprogram; dis die klankbaan van Suid-Afrikaanse lewens,” sê die huidige aanbieder, Willem Pelser, wat sowat 15 jaar lank die mikrofoon behartig en onlangs sy 800ste aflewering gevier het. “Elke versoek dra ’n storie – van liefde, verlies, viering of net ’n kosbare herinnering wat saam met familie en vriende gedeel word.”

Deur die jare is U eie keuse deur ’n merkwaardige reeks aanbieders begelei – onder andere Pieter Naudé, Jan Spies, Vincent Hesse, Frikkie Oosthuizen (wat 28 jaar lank die program aangebied het), Henk Bierman, Retief Uys, Robert Young en Wouter de Wet – elkeen met sy eie unieke stem, maar almal met dieselfde rustige en deurdagte styl wat luisteraars so goed ken.

Selfs te midde van dekades se tegnologiese verandering – van buisradio’s tot digitale stroming – het U eie keuse trou gebly aan sy formaat en doel. Elke week ontvang die program tussen 50 en 150 versoeke van luisteraars in Suid-Afrika en oorsee. Slegs ’n handjievol word uitgesaai, maar elke boodskap weerspieël die program se blywende band met sy gehoor: gewone mense wat steeds troos, vreugde en waardigheid in mooi musiek vind.

Deur die jare het U eie keuse ook aanleiding gegee tot spesiale CD-uitgawes, insluitend die gewilde 65 Jaar van U Eie Keuse, en is dit gevier met mylpaalkonserte wat deur RSG en die SAUK aangebied is – lewendige uitvoerings waar orkes- en solisoptredes saam met luisteraars se gunsteling versoeke gevier is. Hierdie vieringe beklemtoon hoe die program geslagte verbind deur gedeelde musikale herinneringe.

Benewens die nostalgie staan die program as ’n lewende argief van smaak en tyd – dit bewaar die ligte klassieke, operatiese en instrumentale werke wat die luistergewoontes van Suid-Afrikaners oor agt dekades gevorm het. Vir baie wek die bekende openingstone steeds beelde op van Sondae by die huis, familietye of rustige oomblikke van besinning.

“Vir 80 jaar het U eie keuse meer as musiek gebring – dit het mense verbind,” sê RSG se sakebestuurder Louise Jooste. “In elke noot lê ’n herinnering aan wie ons was, en aan wie ons steeds besig is om te word. Sy volgehoue bestaan bewys dat musikale skoonheid en betekenis nooit uit die mode gaan nie.”

Ter viering van hierdie uitsonderlike mylpaal sal RSG op Saterdag 18 Oktober 2025 ’n spesiale 80-jaar-herdenkingsuitgawe van U eie keuse uitsaai. Die program sal van die mees versoekte werke uit sy geskiedenis herbesoek en stories deel van lojale luisteraars wie se lewens oor die jare met dié ikoniese program verweef geraak het.

Met sy elegante voortgang, toegewyde aanhang en onmiskenbare temamusiek bly U eie keuse een van Suid-Afrika se mees geliefde radioskatte – ’n weeklikse herinnering dat daar selfs in ’n vinnig veranderende wêreld steeds plek is vir grasie, nadenke en die tydlose skoonheid van klank.

Tik maak jou ‘tokkies’; dit vreet letterlik jou breinselle op

Wat doen die stimulant Tik (kristal metamfetamien) aan jou brein? Hoekom word ‘n gebruiker psigosties en paranoïes? En wat van rehabilitasie. In die reeks van drie aflewerings vertel dr Lize Weich, psigiater van die Universiteit van Stellenbosch se geneeskunde fakulteit meer oor die mediese aspekte. Heindrich Wyngaard van Kaapse Forum, deel sy eie ondervinding met sy broer se verslawing en Mari Hudson vertel meer oor hoe sy haar houtwerkman probeer help het nadat hy aan Tik verslaaf geraak het.

Deel 1
Die gebruik van Tik is ‘n allemintige en groeiende probleem in Suid-Afrika. Ons kyk na die probleem van beide kante: die straatstorie en die mediese storie. Wat gebeur met iemand wat Tik gebruik, en wat gebeur in sy brein? Tik maak die gebruiker letterlik ‘mal’. Hierdie episode is die eerste in ‘n kort reeks oor Tik.
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-24-september-2025

Deel 2
Met Tik-gebruik word massas dopamien in die brein vrygestel en die senuselle beskadig. Dit lei tot paranoïese skisofrenie, wat tydelik of permanent kan wees. Ons kyk na dieTik-probleem van beide kante: die straatstorie en die mediese storie. Hierdie is die tweede episode in ‘n kort reeks oor Tik.
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-1-oktober-2025

Deel 3:
In die derde aflewering in ons reeks oor Tik, fokus ons op rehabilitasie, en op waarnemings wat tydens die ondersoek aan die lig gekom het.
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-8-oktober-2025

Woordfees 25: RSG/ATKV-vierkant is daar!