Dokumentêr Donderdagaand: “Nie vir haar gebou: Die Geslagsgaping in Ongelukke”

Luister Donderdagaand net ná agtuur na die dokumentêr Nie vir haar gebou: Die Geslagsgaping in Ongelukke. Die dokumentêr is saamgestel deur Martelize Brink.

Vroue is meer geneig om ernstig beseer te word of te sterf in motorongelukke as mans, met ‘n 73% hoër waarskynlikheid van ernstige besering in vergelykbare ongelukke. Vroue ly meer beserings aan die onderste ledemate, buik en bors, terwyl mans meer geneig is tot rugbeserings en, oor die algemeen, meer noodlottige ongelukke. 

Motors is oor die jare volgens mans se liggame ontwerp. Selfs die veiligheidstoetse is met manlike botstoetspoppe gedoen. Nuwe, meer akkurate vroulike botstoetspoppe word ontwikkel wat 150 sensors bevat om die spesifieke impak op ‘n vrou se liggaam te meet. 

Alhoewel sommige vervaardigers jare lank vroulike toetse insluit, is dit eers onlangs dat omvattende en standaard vroulike poppe ‘n fokuspunt in veiligheidsnavorsing word

Craig et al. (2026) het ook 22 jaar se data van ernstige en noodlottige beserings wat op die NASS-CDS en die Crash Investigation Sampling System (CISS) in die VSA gehou is, gekombineer.

Die Versekeringsinstituut vir Snelwegveiligheid (IIHS) se navirsing het uitgelig dat vroue, op ‘n per-botsing basis, 20-28% meer geneig is om dood te gaan en 37-73% meer geneig is om ernstig beseer te word.

Gaste

Die navorser wat die eerste vroulike botstoetspop ontwikkel het, Prof. Astrid Linder, PhD, Msc. Professor, Verkeersveiligheid, verbonde aan Chalmers Universiteit van Tegnologie in Swede, Monash Universiteit in Australië en die Sweedse Nasionale Pad- en Vervoernavorsingsinstituut.

Kyk na die video waar Astrid Linder, wat die eerste vroue botstoetspop in Swede ontwikkel het, verduidelik hoe die toetse gedoen is.

Prof Astrid Linder
Screenshot

Dr. Cornel de Jongh is ’n forensiese biomeganiese ingenieur met ’n PhD in meganiese ingenieurswese met ‘n fokus op biomeganika, en meer as twee dekades se ervaring in die ontleding van motorbotsings, beseringsmeganismes en voertuigveiligheid. Hy dien gereeld as deskundige getuie in regsake in die VSA waar hy die biomeganika van botsings en die waarskynlikheid van beserings evalueer. Sy werk kombineer ingenieurswese, anatomie, fisiologie en mediese wetenskap om die bewegings en kragte waaraan die menslike liggaam tydens ’n botsing blootgestel word, te verstaan en te verduidelik. Met ’n besondere belangstelling in voertuigveiligheid en botsingsnavorsing fokus Dr. de Jongh op die wetenskap agter veiligheidstelsels soos veiligheidsgordels, lugsakke en botsingstoetspoppe (crash test dummies).

Dr Cornel de Jongh

Marnus Hattingh, motorjoernalis. 

Minesh Bhagaloo, Hoof van Openbare Betrekkinge en Voorspraak van die Automobielvereniging van Suid-Afrika

Belangrike verskille in beserings

Nekbeserings: Vroue is drie keer meer geneig om sweepslag en ander nekbeserings op te doen as gevolg van verskille in neksterkte en sitposisies. 

Onderste ledemaatbeserings: Vroue het ‘n 62% hoër kans om beserings aan hul bene, voete en enkels op te doen. 

Buik en bors: In soortgelyke ongelukke is vroue aansienlik meer geneig om beserings aan hul buik en bors op te doen as mans. 

Rugbeserings: Mans is meer geneig om rugbeserings as hul primêre besering te ervaar. 

Redes vir Verskille

-Histories het motorveiligheidstoetse staatgemaak op poppe gebasseer op die gemiddelde manlike liggaam (50ste persentiel), wat veiligheidstelsels minder effektief vir vroue maak. 

-Vroue sit dikwels nader aan die stuurwiel om pedale te bereik, wat hulle nader aan die ontplooiing van lugsakke plaas, terwyl verskille in ruggraatkromming ook ‘n rol speel. 

– Verskille in tipes voertuie wat bestuur word en die erns van ongelukke, met mans dikwels in groter voertuie of as die bestuurder, kan beseringspatrone beïnvloed. 

-Alhoewel mans meer geneig is om betrokke te wees by noodlottige ongelukke, hoofsaaklik as gevolg van hoëspoedongelukke, is vroulike bestuurders meer vatbaar vir ernstige torakale en ruggraatbeserings in soortgelyke ongelukscenario’s. 

Historiese voertuigontwerp en veiligheidstoetse is op die gemiddelde manlike liggaam gefokus, wat ‘n “geslagsdatagaping” skep wat vroue met ‘n hoër risiko laat. Alhoewel daar wel vooruitgang is, is vroue statisties meer geneig om ernstig beseer te word of te sterf in motorongelukke as gevolg van veiligheidstelsels (veiligheidsgordels, lugsakke) wat nie rekening hou met vroulike fisiologie nie. 

Luister Donderdagaand na Jennifer Jones op “Hoor, hoor”

Die komponis en trekklavierspeler Nico Carstens, bekend om die internasionale treffer Zambezi, sou vanjaar ‘n 100 jaar oud wees. Dis ook 10 jaar sedert sy afsterwe op 1 November 2016.

Carstens is een van die kunstenaars op wie die kollig sal val in RSG se splinternuwe dokumentêre musiekreeks, Hoor, hoor.

Die episodes word elke Donderdagaand om 20:30 uitgesaai, maar weens die musiekregte is daar géén potgooie beskikbaar en moet luisteraars weekliks inskakel vir hierdie reis deur van Afrikaanse se voorste musiekmakers.

23 Julie
Fritz Klaaste gaan op Donderdag 23 Julie deur Jennifer Jones se musiekskatkis gaan sif.

Jennifer Jones se loopbaan strek oor meer as 30 jaar in Suid Afrika asook internationaal. Sy was vir ‘n Grammy Toekenning genomineer vir haar liedjie, Mandela, Father of the Nation en het ‘n Kora-, NTVA Stone- en Sedibeng Burgemeesters toekennings ontvang.

In 1997 was sy die eerste Suid Afrikaanse kunstenaar wat deur die internasionale platemaatskappy, Sony Music, gekontrakteer was toe hulle hul deure in RSA geopen het. Haar snit, “I Don’t Mind” wat deur die platemaatskappy vrygestel is, het met Tony Braxton se Unbreak My Heart” gekompeteer vir die topposisie in die SA Top 40.

Sy was die openings- en sluitingskunstenaar vir die 1995 Rugby Wereld Beker waar sy die snit, “Where the world Began” uitgevoer het. Jennifer was ook die openingskunstenaar tydens Michael Jackson se toer in Suid-Afrika, en het die verhoog gedeel met talle internasionale kunstenaars soos Dionne Warwick, Tina Turner, M People, Dr Alban, Hugh Masakela en ander.

Jennifer is hoogs ervare as ‘n musiektalentbeoordeelaar en was betrokke in verskeie nasionale talentkompitisies. Sy was betrokke by produksies soos Skouspel, Kaapse Jol, Skouspel Plus en is ook deel van die span van die welbekende jaarlikse blyspel Moments Spectacular wat in Bloemfontein plaasvind in samewerking met die alombekende vervaardiger Willie Venter.

Sy het ook vir Staatspresidente, Nelson Mandela en Thabo Mbeki opgetree tydens hul inhuldigingsgeleenthede, asook vir Mandela by sewe van sy verjaardae tydens sy ampstermyn en daarna.

Fritz Klaaste stel vir Jennifer voor in Hoor Hoor, op Donderdag 23 Julie, om 20:30.

30 Jennifer Jones

30 Julie
Die liedjieskrywer en klavierspeler Coenie de Villiers, skepper van die immergroen Karoonag, sal in Oktober vanjaar sy sewentigste verjaardag vier. Op Donderdag 30 Julie sal RSG se programbestuurder, Kobus Burger, De Villiers se tydslose skeppings in Hoor, hoor laat skitter.

Coenie de Villers

6 Augustus
Fran-Rico Lucas gaan ‘n week later die loopbaan van Dollar Brand oftewel Abdullah Ibrahim, wat as pianis die tydlose jazzlied Mannenberg gekomponeer het, op RSG voorop stel.  Ibrahim is onlangs op 91-jarige ouderdom oorlede.

Abdullah Ibrahim

13 Augustus
Die twee countrymusiek-legendes Billy Forest en Barbara Ray het elkeen ‘n gerf prag-treffers opgeneem en Jacques Arendt sal op Donderdag 13 Augusts hul musiek in ‘n spesiale dokkie-program die praatwerk laat doen.

20 Augustus
Op Donderdag 20 Augustus gaan Carla Mackenzie deur die treffers van Brasse Vannie Kaap (BVK) werk en na die draadloos bring. Dié hiphop-groep het ook in die buiteland opslae gemaak en by internasionale musiekfeeste opgetree.

27 Augustus
Die Vastrap-aanbieder Willem Viljoen sal op Donderdag 27 Augustus die komponis van musiekstukke soos die Klokkiewals, Nico Carstens, in ‘n half uur lange dokkie-program huldig.

4 September
‘n Week later is dit Sue Pyler-Slabbert se beurt met die treffers en DJ-mengsels van die bekroonde musikant, liedjieskrywer en radio-omroeper DJ Jazzy D, bekend om liedjies soos Lady Soul.

DJ Jazzy D

10 September
Kobus Burger is op Donderdag 10 September terug met ‘n program oor die musiek en lewe van die aktrise, kabaretsangeres en liedjieskrywer Amanda Strydom. “Miss Mandy”, soos sy ook bekend geword het, vier ook vanjaar haar 70ste verjaardag.

Amanda Strydom

17 September
Die Hoor, hoor-reeks word op Donderdag 17 September afgesluit met Haidee Muller-Isaacs wat luister na die aktrise, kabaretsangeres en sakevrou Natalia da Rocha se musieknalatenskap. Sy het reeds in 1984 opslae gemaak toe sy die temalied van Jans Rautenbach se ikoniese fliek, Broer Matie, gesing het.

Natalie de Rocha

Reeds uitgesaai

2 Julie
Hierdie reeks debuteer op Donderdag 2 Julie wanneer dit om 20:30 begin met ‘n program oor die musiek en lewe van Carike Keuzenkamp met Ettienne Ludick as die samesteller van dié episode.

Carika Keuzenkamp

9 Julie
Op 9 Julie laat val Veronique van Heyningen-Pieterse die soeklig op die skeppings en werk van Les Javan, wat deesdae ook as klankbaankomponis uitblink.

In episode twee van – Hoor Hoor! – RSG se nuwe musiekreeks leer ons LES JAVAN – ’n kunstenaar van absolute, onwrikbare eerlikheid – beter ken. Ons stap ’n pad saam met hom deur die donkerste strate van die hart, om te hoor hoe rou pyn omskep word in monumente van troos en uiteindelik hoop.

Les Javan

16 Julie
Willem Pelser kyk na die musiek en loopbaan van Bles Bridges.

Bles Bridges was een van Suid-Afrika se mees kommersieel suksesvolle en geliefde tweetalige pop- en minnesangers. Met sy kragtige stem, kenmerkende verhoogpakke en die tradisie om rose aan vroue in die gehoor uit te deel, het hy ‘n onuitwisbare merk op die plaaslike musiekbedryf gelaat.

Gebore as Lawrence John Gabriel Bridges – op 22 Julie 1946 op Viljoenskroon in die Noord-Vrystaat – het sy oupa hom van kleins af “Bles” genoem weens sy dun hare. Die naam het later sy amptelike verhoognaam geword; welige bos hare en al! Bles het aan die Hoërskool Vereeniging gematrikuleer en daarna ‘n diploma as gereedskapmaker voltooi.

Sy solo-deurbraak kom in 1982 met die album Onbekende Weermagman. Sy opvolgalbum, Bles (1984), behaal binne ‘n maand goue status en het die ikoniese treffer “Maggie” ingesluit. Van sy bekendste liedjies sluit in “Ruiter van die Windjie”, “Op die vlerk van ‘n spierwit duif”, en “I Am the Eagle, You’re the Wind”.

In November 1987 word hy die eerste en enigste kunstenaar wat die massiewe Sun City Superbowl vyf keer in een naweek uitverkoop het. Hy het selfs groter gehore as Frank Sinatra gelok.

Bles Bridges is op 24 Maart 2000 in die ouderdom van 53 in ‘n tragiese motorongeluk oorlede. Hy was op pad terug na ‘n optrede toe hy beheer oor sy bakkie naby Bloemhof verloor het. Meer as 15 000 roubeklaers het sy begrafnis bygewoon om hul laaste eer aan hierdie legendariese sanger te bewys.

Teen die tyd van sy afsterwe het hy reeds meer as 2,6 miljoen albums verkoop, ‘n getal wat later tot oor die 3 miljoen gestyg het.

Bles het sy vrou, Leonie (wat baie van sy liedjies geskryf het), ‘n dogter, Sunette en seun, Victor agter gelaat.

Bles Bridges

Luister weer: Dokumentêr oor die Papier musiekfamilie van Franschhoek

Luister weer na die dokumentêr oor die Papier musiekfamilie: Musiek in die are – geslagte van Papier-musiek.

Carla MacKenzie het na Franschhoek gereis om die Papier Langarmorkes te ontmoet wat tydens die Chelsea-blommeskou opgetree en opslae gemaak het. Hoe kry hulle dit reg om vir dekades lank soveel van die ouer Kaapse dans- en volksmusiekstyle te bewaar en te laat weerklink; nou ook wêreldwyd?

MUSIEK IN DIE ARE: GESLAGTE VAN PAPIER-MUSIEK deur Carla Mackenzie

Die Papier Family Band se musiek vertel die verhaal van familie, erfenis en die unieke ritmes wat al geslagte lank deel vorm van Suid-Afrika se musikale geskiedenis.

Vir geslagte lank weerklank die klanke van die Papier-familie deur Franschhoek se strate. Vandag speel hulle nie net vir hul gemeenskap nie, maar ook op wêreldverhoë. Hierdie is die verhaal van ‘n familie wie se musiek hulle van die Boland tot by die Chelsea Blommeskou in Londen geneem het.

Die familie is veral bekend as die Papier Langarm Orkes / Papier Family Band. Die orkes bestaan uit pa, broers en familielede wat ‘n musikale nalatenskap voortsit wat deur hul pa, Marthinus Papier, begin is.

Vandag speel Frank Papier (77) die trekklavier en kleinseun Greagan (13 jaar oud) 11 instrumente en so leef meer as 100 jaar se musiekervaring in die familie voort.

Greagan is onlangs vir ‘n KKNK KANNA-toekenning benoem vir Beste Musiekspel by die ABSA KKNK.

Luister na hierdie musikale erfenis Donderdag om 20:00.


Vandag speel Frank Papier (77) die trekklavier en kleinseun Greagan (13 jaar oud) 11 instrumente en so leef meer as 100 jaar se musiekervaring in die familie voort.

Oogprobleme by voorskoolse kinders

Sig is een van die mens se vyf tradisionele sintuie. Ons oë help ons om die wêreld om ons te kan sien en verken.

Natasha Pieterse, ‘n pediatriese oogkundige, vertel van die oogprobleme wat by voorskoolse kinders kan opduik, en ons hoor of die eet van wortels wel help om goeie sig te bevorder

Geveg teen bek-en-klouseer besig om vrugte af te werp

Pogings word voortgesit om bek-en-klouseer die nekslag toe te dien. Noue samewerking tussen boere, veeartse en die regering is besig om vrugte af te werp. Die minister van landbou, ekonomiese ontwikkeling en toerisme in die Wes-Kaap, dr. Ivan Meyer, bring ons op hoogte van die stand van sake.

Ons hoor wat alles in die jongste uitgawe van die gratis landboutydskrif, Agriprobe, gelees kan word.

Die wynmaker by De Grendel, Morgan Steyn, praat oor die waarde van mentorskap in die landbou.

Nuwe unieke musiekreeks ‘Alles en nog wat’ begin Sondag

Luister vanaf Sondag na ons nuwe musiekreeks.Alles en nog wat is ‘n woord-gedrewe musiek- en storieprogram met diepte en karakter, opgestel deur Johan van Lill.

Die eerste program in die reeks begin Sondag om 13:00. Alles en nog wat is ’n kuratoriese musiek- en storieprogram waarin elke episode rondom ’n enkele woord gebou word.

Nie as ’n tema wat eksplisiet ontleed word nie, maar as ’n denk-anker—’n eenvoudige woord wat ’n hele wêreld van betekenis oopmaak.

Woorde soos:
herinnering, hartklop, reus, wortels, drome, skaduwee, lig, verlange, vryheid, tydloosheid, stemme, hede, verbinding, verlies, hoop, oorgang

Elke episode gebruik hierdie woord as ’n stil vertrekpunt waarvandaan musiek, stories en waarnemings natuurlik ontvou.

Die woord word nie verduidelik nie. Dit word beleef.

Die kern van die program lê in ’n eenvoudige, maar kragtige idee: ’n Enkele woord kan ’n hele emosionele en intellektuele landskap ontsluit.

Elke episode verken daardie woord deur:

  • toeganklike klassieke musiek
  • besonderse stemme en opnames
  • persoonlike en kulturele stories
  • spitsvondige, subtiele kommentaar op mense en die wêreld

Die woord funksioneer as ’n goue draad wat alles bind—sonder om ooit swaarhandig of didakties te wees.

Hierdie woord-gedrewe benadering skep ’n program wat:

  • samehangend, maar nie voorspelbaar is nie
  • emosioneel resonant is sonder sentiment
  • intellektueel stimulerend is sonder om akademies te raak

Dit gee aan elke episode ’n duidelike identiteit, terwyl dit steeds ruimte laat vir kreatiewe vryheid en verrassings.

Die volgende woorde illustreer die rykheid van moontlike inhoud:

  • Herinnering
    Musiek wat terugkyk, ou opnames, nostalgie, “urban legends” wat nie altyd betroubaar is nie
  • Hartklop
    Ritme, lewe, spanning—die liggaam en die musiek wat dit weerspieël
  • Skaduwee
    Die dinge wat nie direk gesien word nie—subteks, ironie, dubbelsinnigheid
  • Verlange
    Stemwerke en arias wat handel oor behoort, afstand en emosionele spanning
  • Verlies
    Stilte, afwesigheid en die manier waarop musiek dit kan dra
  • Verbinding
    Hoe mense, stories en klanke oor tyd en plek heen bymekaar kom

Elke woord bied ’n nuwe invalshoek, sonder dat die program ooit in ’n rigiede formaat vasval.

Alles en nog wat is gemik op ’n belese, nuuskierige en kultureel bewuste gehoor wat:

  • hou van klassieke musiek wat mooi en toeganklik is
  • belangstel in die stories agter die musiek
  • waarde heg aan subtiele humor en intelligente waarneming
  • geniet om self betekenis te konstrueer

Hierdie luisteraar soek nie net inhoud nie—hulle soek ervaring en insig.

Die program se styl bly kenmerkend:

  • ’n intieme, gesprekstyl aanbieding
  • skerp, maar verfynde humor
  • lig filosofiese refleksie sonder swaarmoedigheid
  • segues wat natuurlik vloei tussen musiek en storie

Die woord dien as rigtingwyser, maar die reis bly oop en verrassend.

Strategiese waarde vir die stasie

Die woord-gebaseerde formaat bied:

  • ’n duidelike, herkenbare identiteit per episode
  • sterk herroepbaarheid en bemarkbaarheid (“Vanaand: Verlange”)
  • inhoud wat maklik vertaal na digitale platforms (kort snitte, aanhalings, sosiale media)
  • ’n unieke nisposisie binne die klassieke en kultuurlandskap

Dit skep ook geleentheid vir luisteraarbetrokkenheid, byvoorbeeld:

  • luisteraars wat woorde voorstel
  • persoonlike stories wat aan woorde gekoppel word

Slot

Alles en nog wat gebruik nie groot temas om indruk te maak nie.

Dit begin klein.
Met net een woord.

En dan wys dit hoe daardie woord—amper ongemerk—’n hele wêreld kan oopmaak.