RSG Nou Kategorie: Gesondheid op RSG

Kate Borthwick is in 2022 met aggressiewe miëloom gediagnoseer.

Sy kon danksy ‘n skare-fondsinsameling wat deur haar suster, Hannah begin is, begin met uiters duur nuwe immunoterapie. Vorige behandelings – chemoterapie en ‘n beenmurgoorplanting – het nie tot voldoende remissie gelei.

Sy het midde-in die behandeling met Mari Hudson gesels oor haar reis met kanker, wat baie pyn ingesluit het, en haar musiek, wat haar help om van donker gedagtes te ontsnap.

Luister hier na die program:
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-17-desember-2025

Sy komponeer klankbaanmusiek.

Luister hier na twee van haar komposisies. 

Nana
https://youtu.be/W-yNRYr4g1s?si=R7EyoWCEcc3UJFY0

Imaginarium
https://youtu.be/fRMvBMXSBpc?si=MM8HPPEj2uQXrQAO

Jou oogkundige kan baie uitvind van jou oë en jou gesondheid wanneer oog-ondersoeke gedoen word.

Buiten om vas te stel hoe gesond jou lense, jou retina en jou makula is, kan die oogkundige ook ‘n idee kry of jy verhoogde bloeddruk of cholesterolvlakke het, diabetes, verhoogde tiroïed-funksie, harsingskudding en nog meer.

‘n Kankerknoppie in die bors kan nou in sommige gevalle in ‘n radioloog se spreekkamer deur koue-ablasie vernietig word. Watter vroue en watter soorte borskanker kan met dié minder ingrypende metode behandel word, en hoe werk dit?
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-29-oktober-2025

Die meeste vroue wat borskanker kry, is ouer as 50 jaar. Vroue in hulle twintigs en dertigs kan ook borskanker kry, en dikwels een van die aggressiewe vorms van borskanker. Wat kan ‘n jonger vrou doen om te verseker dat borskanker vroeg by haar opgespoor word?
Dr Heleen Hanekom, radioloog van Groenkloof in Pretoria en lid van die Breast Imaging Society of South Africa, vertel meer:
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-15-oktober-2025

Wat doen die stimulant Tik (kristal metamfetamien) aan jou brein? Hoekom word ‘n gebruiker psigosties en paranoïes? En wat van rehabilitasie. In die reeks van drie aflewerings vertel dr Lize Weich, psigiater van die Universiteit van Stellenbosch se geneeskunde fakulteit meer oor die mediese aspekte. Heindrich Wyngaard van Kaapse Forum, deel sy eie ondervinding met sy broer se verslawing en Mari Hudson vertel meer oor hoe sy haar houtwerkman probeer help het nadat hy aan Tik verslaaf geraak het.

Deel 1
Die gebruik van Tik is ‘n allemintige en groeiende probleem in Suid-Afrika. Ons kyk na die probleem van beide kante: die straatstorie en die mediese storie. Wat gebeur met iemand wat Tik gebruik, en wat gebeur in sy brein? Tik maak die gebruiker letterlik ‘mal’. Hierdie episode is die eerste in ‘n kort reeks oor Tik.
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-24-september-2025

Deel 2
Met Tik-gebruik word massas dopamien in die brein vrygestel en die senuselle beskadig. Dit lei tot paranoïese skisofrenie, wat tydelik of permanent kan wees. Ons kyk na dieTik-probleem van beide kante: die straatstorie en die mediese storie. Hierdie is die tweede episode in ‘n kort reeks oor Tik.
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-1-oktober-2025

Deel 3:
In die derde aflewering in ons reeks oor Tik, fokus ons op rehabilitasie, en op waarnemings wat tydens die ondersoek aan die lig gekom het.
https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-8-oktober-2025

Kate Borthwick is in 2022 op 37-jarige ouderdom met aggressiewe bloedplasma-kanker gediagnoseer. Sy is die dogter van Rika Sennet en James Borthwick en suster van Hannah Borthwick en pianis en komponis in eie reg.

Lees hier meer oor: 
1. Mediese inligting oor bloedplasma-kanker
2. Hannah se skrywe
3. Kate se komposisies

1. Die mediese inligting oor Bloedplasma-kanker:
Verstommende vooruitgang is gemaak in die behandeling van miëloom, een van die drie vorms van bloedkanker. Danksy die nuwe middels het die oorlewingsyfer van vroeggediagnoseerde miëloom, wat beskryf kan word as bloedplasma-kanker, die afgelope 15 jaar verbeter van sowat 2 jaar tot 10 jaar plus. Die kanker kom gewoonlik by ouer mense voor. Mari Hudson gesels met Prof Vernon Louw, kliniese hematoloog.

https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-14-september-2022

2. Hannah se skrywe
Hi, I’m Hannah Borthwick, and I’m reaching out on behalf of my sister, Kate Borthwick. Kate has been battling high-risk, aggressive Multiple Myeloma, a type of blood cancer, since 2022. She was diagnosed at stage 3 at 37, after a long and painful journey of misdiagnoses. Myeloma is extremely rare in young patients, which delayed her diagnosis, and by the time it was found, her condition had already caused several vertebrae to collapse. Despite treatments like a stem cell transplant, her disease has been difficult to control.

There have been incredible strides in myeloma treatment, but many of the newer therapies—like bispecific antibodies and CAR T—aren’t available in South Africa and are prohibitively expensive, some costing over $560,000 (USD). Kate is about to receive a bispecific antibody that, while not registered locally, is our best hope right now. It will come with a large copayment, but we’re hopeful this treatment will be the breakthrough she needs. Unfortunately, she may soon run out of options locally.

In addition to the physical toll of the disease, Kate will also lose significant income as she’s unable to work while undergoing treatment.

I’m asking for your help in spreading the word about Kate’s fight. I can’t imagine a world without my sister, and we’re doing everything we can to give her the best shot at life.

Any support or sharing of her story would mean the world to us. Thank you so much.

We are deeply touched by and so grateful for the overwhelming response to my campaign in just a few days. I am encouraged to fight bravely with so much love and support in my corner. Thank you from the bottom of my heart, each and every one of you – those who’ve shared, donated and posted messages of support. Your kindness is astonishing.
James Borthwick, Rika Sennett-Borthwick, Hannah Borthwick.

****UPDATE****
The doctor recently confirmed that the cost of the bispecific antibody will be R200000p/m. If Discovery approves it, they will likely cover 50%. The drug will be registered in South Africa at some point next year, which opens up the possibility of more funding. Until then, we will need to cover the R100000 monthly copayments. 🙏🏻

Teclistamab is a bispecific antigen to treat relapsed and refractory multiple myeloma in adults as monotherapy.

https://www.backabuddy.co.za/campaign/kates-cancer-therapy-support-fund?fbclid=IwdGRjcAM9_IdleHRuA2FlbQIxMQABHiWb9xEYNo1BWuE5HaF0L3y01lSLGIJI02EgMiQswNO6ocgw1z3Vqyuonqnr_aem_x6zU_aqtj6o20deV3klZzAah

We are deeply touched by and so grateful for the overwhelming response to my campaign in just a few days. I am encouraged to fight bravely with so much love and support in my corner. Thank you from the bottom of my heart, each and every one of you – those who’ve shared, donated and posted messages of support. Your kindness is astonishing.
James Borthwick, Rika Sennett-Borthwick, Hannah Borthwick.

3. Kate se komposisies
Kate komponeer klankbaanmusiek vir films, teater en reekse. Hier is twee van haar komposisies.

Imaginarium

Nana

Hartversaking beteken letterlik dat jou hart versaak en nie voldoende bloed uit jou hart pomp sodat jou liggaam en brein goed kan funksioneer nie.

Luister hier na die program: https://omny.fm/shows/gesondheid/gesondheid-27-augustus-2025

‘n Gesonde en sterk hart pomp sowat 60 tot 65% van die bloed met elke sametrekking/pompslag/klopslag uit jou linkerventrikel na jou liggaam en jou brein sodat al jou organe en weefsel voldoende suurstof kry.

Maar ‘n hart in versaking funksioneer nie optimaal nie.

Daar is twee hoofsoorte hartversaking, verduidelik dr Sumanth Karamchand van die Cape Town AF Center in Panorama Mediclinic.
1. As jou hart minder as 50% van die bloed uit jou linkerventrikel pomp, word dit hartversaking met ‘n verminderde uitwerpingsfraksie genoem. Die brein en res van die liggaam kry dan minder suurstof.
2. Dan is daar ‘n tweede hoofgroep waar die hart steeds 60 tot 65% bloed uitpomp, maar die hartspier is hard, en dik en styf. Dit is hartversaking met ‘n normale uitwerpingsfraksie. Maar omdat die hart styf is, verplaas dit sy drukking na die longe. Die hoofsimptoom is dan kortasemheid en hulle het nie meer genoeg asem om die aktiwiteite te doen wat hulle voorheen kon doen nie.

Hartversaking is dus ‘n kliniese sindroom met die hoofsimptoom kortasemheid en aktiwiteit-inkorting.

Die oorsaak van hartversaking kom van een van die dele van die hart:
1. een of meer van die hartkleppe is foutief of lek, moontlik aangebore of as gevolg van ‘n streptokokkus infeksie. Die hart kan vergroot met hartbersaking.
2. of die hartspier is verswak (kardiomiopatie) waar die hart dikwels vergroot
-wat geneties kan wees,
-of dit kan volg na chemoterapie,
-of middels geneem het wat die spierselle beskadig,
-of as ‘n vorige virus-infeksie die hartspier beskadig het (miokarditis)
-of (en dit is een die hoofoorsake van hartspierskade) as die kroon-are vernou is (aterosklerose) of die persoon reeds ‘n hartaanval gehad het.
-Maar ‘n vinnige hartspoed (tagikardie) of Atriale fibrillasie kan ook die hartspier beskadig.
-Slaap-apnee kan ook die hartspier beskadig
3. en in Suid-Afika is die hoofoorsaak van hartversaking inderdaad hoë bloeddruk wat nie goed beheer word nie. Dit is ‘n stil moordenaar omdat dit tot in ‘n baie laat stadium geen simptome het nie. Onbeheerde hipertensie laat die ventrikelspier verdik, terwyl dit ook die klein bloedvaatjies in die brein, hart, niere en ander organe oor ‘n tyd beskadig. Dit kan dus tot albei soorte hartversaking lei met erge kortasemheid.
4. In peri-partum kardiomiopatie word swanger vroue se harte laat in swangerskap baie siek. Die oorsaak is geneties of die hormone wat geproduseer word in swangerskap. Die vroue herstel gewoonlik goed, maar het behandeling nodig.

‘n Hart in hartversaking klop vinniger as ‘n gesonde hart. As die hart begin swaar trek weens een van die oorsake hierbo genoem, begin die hart vinniger saamtrek in ‘n poging om meer bloed uit te pomp. Dit help op die korttermyn, maar in die langtermyn kan die hart dit nie volhou nie.

‘n Vinnige hartklop is self ‘n teken dat die hart siek is. Veral mense ouer as 60 jaar, wat al ‘n tyd lank hipertensie het, of ‘n beskadigde hartspier, kan ‘n hartritmestoornis soos atriale fibrillasie ontwikkel en dié hoë en onreelmatige hartklop kan dan ook weer die hartspier beskadig – die hart raak uitgeput soos ‘n atleet wat 20 100m wedlope onmiddellik opeenvolgens doen. Gelukkig kan dié hartritmestoornis met medikasie, maar veral met ‘n ablasie, baie goed behandel word en kan die hartspierskade omgekeer word.

As iemand dus in hartversaking is, moet die kardioloog kyk
1. is hipertensie goed beheer
2. is die kroon-are oop
3. is daar infeksie op die hartkleppe
4. Is daar hartritmedefekte – veral dié wat bokant die ventrikels ontstaan soos atriale fibrillasie – wat hartversaking kan veroorsaak. Atriale fibrillasie lei tot ‘n chaotiese, onreelmatige vinnige hartklop van tot 300 tot 600 slae per minuut wat die ventrikels totaal uitput. Dit beskadig die spierselle op ‘n sellulêre vlak deur van die kalsiumkanale in die selle te beskadig en die hartspier te verswak. As die hartritmestoornis doeltreffend behandel word met middels of ‘n ablasie, kan die hartspier mettertyd herstel.

Dit is belangrik om die oorsaak vas te stel, sodat die oorsaak eerste behandel kan word. En dan die oorblywende hartversaking.

Ons kyk ook na Pulmonale Hipertensie

Dit gebeur as die drukking in die longe so groot raak dat dit die regterkant van die hart verswak.
Dit is moeilik om te behandel.

Hartversaking deel 2

Hoekom en hoe bou vog in die longe op met hartversaking? Hoe kan ‘n middel soos Ozempic help in die behandeling van hartversaking? Hoe klink hartversaking? In die tweede program in die reeks oor hartversaking, praat ons oor hierdie en ander aspekte.

r die eerste keer is ‘n middel om Alzheimer-siekte te behandel, en selfs om te keer, in die vooruitsig.

Dr James Butler, neuroloog by Constantiaberg Mediclinic in Kaapstad en raadslid van die SA Neurlogiese Vereninging, praat oor Alzheimer-siekte, Fronto-temporale demensie, Lewy Body demensie en die verband tussen demensie en Parkinsonsiekte en demensie en depressie.

Luister ook: GESONDHEID 6 AUGUSTUS 2025

Sekere artritismidels kan gebruik word in die behandeling van akute Covid. Hoe werk dit? Ons sluit die reeks oor artritis af, en begin die gesprek oor demensie. Dr James Butler gesels oor demensie in die algemeen en fokus dan op vaskulêre demensie wat alles te doen het met bloedvaatjies en ook hoë bloeddruk en aterosklerose.

Sekere artritismidels kan gebruik word in die behandeling van akute Covid. Hoe werk dit? Ons sluit die reeks oor artritis af, en begin die gesprek oor demensie.

Wat is demensie? Hoe werk vaskulêre demensie? En kan ‘n mens werklik dinge doen wat jou kanse op demensie verlaag?
Luister hier na die program: https://www.rsg.co.za/rsg-fm/potgooie/gesondheid/