Tik vreet letterlik jou breinselle op

Wat gebeur in jou brein wanneer jy Tik gebruik? Kan die paranoia en psigoses omgekeer word?

Mari Hudson gesels met psigiater Dr Lize Weich van die Universiteit van Stellenbosch se mediese skool, oor die uitwerking van Tik op jou brein.

Gesondheid: Tik en jou brein
Kategorie: Gesondheid 2026-11-11

11 November 2026: Wat gebeur in jou brein wanneer jy Tik gebruik? Kan die paranoia en psigoses omgekeer word? Mari Hudson gesels met ‘n psigiater oor die uitwerking van Tik op jou brein.

Navorsing oor radio-isotope kan moeilike borskanker help

Hoe kan radio-isotope ingespan word om trippel negatiewe borskankerselle op te spoor, en dan bestralingspartikels direk by die kankerselle aflaai vir bestraling?

Mari Hudson praat met ‘n vooraanstaande kerngeneeskundige, wat pas ‘n groot navorsingsbeurs ontvang het om dié moontlikheid te ondersoek.

Gesondheid: Navorsing oor radio-isotope in kankerbehandeling
Kategorie: Gesondheid 2026-11-04

4 November 2026: Hoe kan radio-isotope ingespan word om trippel negatiewe borskankerselle op te spoor, en dan bestralingspartikels direk by die kankerselle aflaai vir bestraling? Mari Hudson praat met ‘n vooraanstaande kerngeneeskundige, wat pas ‘n groot navorsingsbeurs ontvang het om dié moontlikheid te ondersoek.

Statiene, verhoogde LDL cholesterolvlakke in jou bloed en Familiële Hipercholesterolemia

Kan statiene help om die risiko vir ‘n hartaanval op ‘n jong ouderdom te verlaag? Kan Familiële Hipercholesterolemia nou meer doeltreffend behandel word as ‘n dekade of drie gelede? Mari Hudson praat met ‘n mediese spesialis en kenner van lipied- en cholesterolmetabolisme.

Gesondheid: LDL cholesterol; Verhoogde cholesterol
Kategorie: Gesondheid 2026-10-07

7 Oktober 2026: Met LDL cholesterol wat inderdaad ‘n rol speel om jou bloedvate te beskadig, is dit wel nodig om die vlakke van dié cholesterol in jou bloed te verlaag. Wat is deesdae die beste behandeling? Ons kyk ook na redes vir uiters verhoogde cholesterol- of trigliseriedvlakke in genetiese siektes soos Familiele Hipercholesterolemie. Mari Hudson praat met ‘n mediese spesialis en kenner van lipied- en cholesterolmetabolisme.

Gesondheid: Lipied- en cholesterolmetabolisme
Kategorie: Gesondheid 2026-09-23

23 September 2026: Hoe vorm cholesterol plaak in jou bloedvate? Is daar ander faktore betrokke? Tot watter mate kan dieet jou bloedcholesterol en -vette verlaag? Mari Hudson praat met ‘n mediese spesialis en kenner oor lipied- en cholesterolmetabolisme.

Gesondheid: Vet- en cholesterol-metabolisme
Kategorie: Gesondheid 2026-09-16

16 September 2026: As die dokter sê die cholesterol en vette in jou bloed is te hoog, waar kom dit vandaan? Interessant genoeg vervaardig jou eie liggaam die meeste van jou cholesterol, maar baie van die vette kom van die kos wat jy eet. Mari Hudson praat met ‘n spesialis op die gebied van vet- en cholesterol-metabolisme.

Gesondheid: Bloedvette en bloedcholesterolvlakke
Kategorie: Gesondheid 2026-09-09

9 September 2026: Ons hoor baie van bloedvette en bloedcholesterolvlakke, maar wat is die vette in jou liggaam en wat is cholesterol? Waar kom dit vandaan? Hoekom het jou liggaam dit nodig? Mari Hudson gesels met ‘n spesialis op die gebied van vet- en cholesterolmetabolisme.

A-pokke in SA; Ebola neem steeds toe

Die kollig val op twee aansteeklike virussiektes: A-pokke en Ebola.

Die toename in gevalle van A-pokke in Suid-Afrika, veral in Wes-Kaap, maak dit noodsaaklik om meer uit te vind oor dié siekte.

Die grootste uitbreking ooit van Ebola in die DRK duur voort, en laat vrae oor die gesukkel om dit onder beheer te kry en hoe dodelik die nuwe variant van die virus is.

Mari Hudson praat met prof Jantjie Taljaard, hoof van Infeksiesiektes by die Departement Interne Geneeskunde van die Universiteit van Stellenbosch.

A-pokke

Lees meer oor A-pokke: https://www.cdc.gov/monkeypox/hcp/clinical-signs/index.html

en

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mpox

Ebola

Lees meer oor die uitbreking: https://www.cdc.gov/ebola/situation-summary/index.html

Die siektes/toestande wat siekefondse MOET dek en betaal

Het jy geweet siekefondse MOET vir 271 siektetoestande bekend as PMBs oftewel Voorgeskrewe Minimum Voordele betaal, en nie net op die vlak wat in staatshospitale aangebied word nie. Maar om op jou regte te staan, moet jy weet wat in die PMBs.

Maar let ook op die lys en behandelings van PMBs sedert 2010 nog nooit weer opdateer is nie, al vereis regulasies dat dit minstens elke twee jaar opdateer word. Die Minister van Gesondheid het nog nie erkenning gegee van die opdateringslys wat in 2010 aan hom voorgelê is nie.

Mari Hudson gesels met ‘n verteenwoordiger van interniste en met ‘n gesondheidsekonoom oor jou regte, probleme en slaggate betreffende PMBs.

Luister Woensdag om 11:30 na Gesondheid op RSG.

HET JY GEWEET?
PMBs sluit die behandeling van alle kankersoorte in, asook behandeling van harttoestande, noodsorg, hospitaalsorg, en die behandeling van ander ernstige en chroniese siektes in, soos diabetes, asma, hipertensie en so meer.

Die behandeling van alledaagse siektes soos verkoues, gehoes en proes, kosmetiese chirurgie ens is nie PMBs nie en siekefondse hoef nie daarvoor te betaal nie.


JY MOET NA MY / HIERDIE PROGRAM LUISTER WANT…
Jy kan slegs op jou regte staan as jy weet wat jou regte is.  

Luister ook na die dokumentêre verslag oor hoe mediese fondse werk, wat die slaggate is en hoe die stelsel verbeter kan word: https://omny.fm/shows/rsg-dokument-r/siekefonds-of-skynveilig-deur-mari-hudson

Hier is meer inligting:

What are Prescribed Minimum Benefits?

Prescribed Minimum Benefits (PMBs) are a set of defined benefits to ensure that all medical scheme members have access to certain minimum health services, regardless of the benefit option they have selected. The aim is to provide people with continuous care to improve their health and well-being and to make healthcare more affordable.

PMBs are a feature of the Medical Schemes Act, in terms of which medical schemes have to cover the costs related to the diagnosis, treatment and care of:

When deciding whether a condition is a PMB, the doctor should only look at the symptoms and not at any other factors, such as how the injury or condition was contracted. This approach is called diagnosis-based. Once the diagnosis has been made, the appropriate treatment and care is decided upon as well as where the patient should receive the treatment (at a hospital, as an outpatient or at a doctor’s rooms).

PMB Definitions

The legislation governing the provision of the prescribed minimum benefits (PMBs) is contained in the regulations enacted under the Medical Schemes Act, 1998 (Act No. 131 of 1998).

In respect of some of the diagnosis treatment pairs (DTPs), medical scheme beneficiaries find it difficult to know their entitlements in advance, while medical schemes interpret these benefits differently, resulting in a lack of uniformity of benefit entitlements.

The benefit definition project is coordinated by the CMS, with the aim to define the PMB package; and to guide the interpretation of the PMB provisions by relevant stakeholders.

The guidelines are based on evidence of clinical and cost effectiveness, taking into consideration affordability constraints and financial viability of medical schemes in South Africa.

Which conditions are covered?

The Regulations to the Medical Schemes Act in Annexure A provide a long list of conditions identified as Prescribed Minimum Benefits. The list is in the form of Diagnosis and Treatment Pairs (DTPs).

A DTP links a specific diagnosis to a treatment and therefore broadly indicates how each of the approximately 271 PMB conditions should be treated. The treatment and care of PMB conditions should be based on healthcare that has proven to work best, taking affordability into consideration. Should there be a disagreement about the treatment of a specific case, the standards (also called practice and protocols) in force in the public sector will be applied.

The treatment and care of some of the conditions included in the DTP may include chronic medicine, e.g. HIV-infection and menopausal management. In these cases, the public sector protocols will also apply to the chronic medication.

Here is an example of a DTP as it appears in the Medical Schemes Act:

CodeDiagnosisTreatment
109AVertebral dislocations/fractures, open or closed with injury to spinal cordRepair/reconstruction; medical management; inpatient rehabilitation up to two months

The 271 conditions that qualify for PMB cover are diagnosis-specific and include a range of ailments that can be divided into 15 broad categories:

PMB CategoryExample
Brain and nervous systemStroke
EyeGlaucoma
Ear, nose, mouth and throatCancer of oral cavity, pharynx, nose, ear, and larynx
Respiratory systemPneumonia
Heart and vasculature (blood vessels)Heart attacks
Gastro-intestinal systemAppendicitis
Liver, pancreas and spleenGallstones with cholecystitis
Musculoskeletal system (muscles and bones); Trauma NOSFracture of the hip
Skin and breastTreatable breast cancer
Endocrine, metabolic and nutritionalDisorders of the parathyroid gland
Urinary and male genital systemEnd-stage kidney disease
Female reproductive systemCancer of the cervix, ovaries and uterus
Pregnancy and childbirthAntenatal and obstetric care requiring hospitalisation, including delivery
Haematological, infectious and miscellaneous systemic conditionsHIV/Aids and TB
Mental illnessSchizophrenia
Chronic conditionsAsthma, diabetes, epilepsy, hypothyroidism, schizophrenia, glaucoma, hypertension

No exclusions

Medical schemes often have a list of conditions – such as cosmetic surgery – for which they will not pay, or circumstances – such as travel costs and examinations for insurance purposes – under which a member has no cover. These are called exclusions. Exclusions, however, do not apply to PMBs. If you contract septicaemia after cosmetic surgery, for example, your scheme has to provide healthcare cover for the septicaemia part because septicaemia is a PMB. (Cosmetic surgery remains an exclusion.) PMBs are concerned about the diagnosis; it doesn’t matter how you got the condition.

Download the PMB list with ICD10 codes here

What happens in an emergency?

An emergency medical condition means the sudden and, at the time, unexpected onset of a health condition that requires immediate medical treatment and/or an operation. If the treatment is not available, the emergency could result in weakened bodily functions, serious and lasting damage to organs, limbs or other body parts, or even death.

In an emergency it is not always possible to diagnose the condition before admitting the patient for treatment. However, if doctors suspect that the patient suffers from a condition that is covered by PMBs, the medical scheme has to approve treatment. Schemes may request that the diagnosis be confirmed with supporting evidence within a reasonable period of time.

Which chronic diseases are covered?

The Chronic Disease List (CDL) specifies medication and treatment for the 26 chronic conditions that are covered in this section of the PMBs:

Chronic renal disease

Addison’s disease

Asthma

Bronchiectasis

Cardiac failure

Cardiomyopathy

Chronic obstructive pulmonary disorder

Coronary artery disease

Crohn’s disease

Diabetes insipidus

Diabetes mellitus types 1 & 2

Dysrhythmias

Epilepsy

Bipolar Mood Disorder

Hypothyroidism

Hypertension

Glaucoma

Haemophilia

Ulcerative colitis

Systemic lupus erythematosus

Schizophrenia

Rheumatoid arthritis

Parkinson’s disease

Hyperlipidaemia

Multiple sclerosis

To manage risk and ensure appropriate standards of healthcare, so-called treatment algorithms were developed for the CDL conditions. The algorithms, which have been published in the Government Gazette, can be regarded as benchmarks, or minimum standards, for treatment. This means that the treatment your medical scheme must provide for may not be inferior to the algorithms.

If you have one of the 26 listed chronic diseases, your medical scheme not only has to cover medication, but also doctors’ consultations and tests related to your condition. The scheme may make use of protocols, formularies (lists of specified medicines) and Designated Service Providers (DSPs) to manage this benefit.

CMS can help

PMBs can be a rather complicated subject and your medical scheme might not be able to answer all your questions. Sometimes, your medical scheme may be reluctant to provide you with the cover you are entitled to for a PMB condition and you need someone to champion your cause.

Do not despair. The Council for Medical Schemes (CMS) was established to supervise medical schemes in South Africa. In this role, its first priority is to protect the rights of consumers and to ensure that they are treated fairly.

Therefore, if you have a problem with your medical scheme, contact us in any of the following ways:

Telephone012 531 5000

Telephone0861 123 267

Fax0124307644

Emailsupport@medicalschemes.co.za

Postal AddressPrivate Bag X34, Hatfield, 0028

Jou 4 klein para-tiroïed kliertjies het ‘n rol in beendigtheid, depressie en meer

Baie gevalle van para-tiroïend wanfunksie word nie gediagnoseer nie, maar dié wanfunksie kan lei tot osteoporose, depressie en ander komplikasies.

Indien para-tiroïed wanfunksie nie gediagnoseer en behandel word nie, kan die pasiënt se beendigtheid so verswak dat osteoporose ontwikkel. Chirurgie is in baie gevalle die maklikste behandeling.

Die vier kliertjies lê agter die tiroïed.

Osteoporose
En as ‘n ouer mens haar/sy been of werwel breek, is dit reeds ‘n diagnose van osteoporose en moet die pasiënt anti-osteoporose behandeling kry.

Mari Hudson gesels met ‘n endrokriene chirurg en endokrinoloog oor dié toestande.



Wanneer is koors by kinders te hoog?

29 Julie 2026: Wannneer is koors in kinders te hoog? Is die oorsake van koors in babas dieselfde as in kinders? Wat moet jy doen as jou kind koorsig is? Mari Hudson praat met dr Leana van Dyk, ‘n pediater van Somerset-Wes, oor koors by babas en kleuters.

Gesondheid:  Koors by babas en kleuters
Kategorie: Gesondheid 2026-07-29

29 Julie 2026: Wannneer is koors in kinders te hoog? Is die oorsake van koors in babas dieselfde as in kinders? Wat moet jy doen as jou kind koorsig is? Mari Hudson praat met ‘n pediater oor koors by babas en kleuters.

Masels is g’n kinderspeletjies nie

 Masels, ‘n gevaarlike kindersiekte, is in Suid-Afrika aan die toeneem. Die VSA beleef ook verskeie uitbrekings van dié hoogs aansteeklike siekte. Die hoof-oorsaak van die toename is te wyte aan ouers wat nalaat om hulle kinders teen die virus te laat inent.

Die maselsvirus kan ‘n kind se immuniteit aantas, asook sy brein en longe, en kan noodlottig wees.

Mari Hudson praat met ‘n pediater, dr Thandie Wessels van die Tygerberg Hospitaal, oor dié gevaarlike aansteeklike siekte.

Gesondheid: Masels is gevaarlik
Kategorie: Gesondheid 2026-07-22

22 Julie 2026: Masels, ‘n gevaarlike kindersiekte, is in Suid-Afrika aan die toeneem. Die VSA beleef ook verskeie uitbrekings van dié hoogs aansteeklike siekte. Die maselsvirus kan ‘n kind se immuniteit aantas, asook sy brein en longe, en kan noodlottig wees. Mari Hudson praat met ‘n pediater oor dié gevaarlike aansteeklike siekte.

Kyk hoe lyk ‘n masels-uitslag

Masels
Masels
Wit Koplik vlekkies
Duitse masels/Rubella


Hoe werk ‘n blindederm- en ‘n galblaasoperasie?

Ons vind meer uit oor twee baie algemene operasies, naamlik ‘n blindedermoperasie en ‘n galblaasoperasie.

Hoe weet die chirurg die fout is werklik by die blindederm of die galblaas? Wat as die blindederm gebars het? En wat as galsteentjies in die lewer beland? Mari Hudson praat hieroor met dr Maré du Plessis, ‘n Kaapstadse chirurg by Milnerton Mediclinic.

‘n Ontsteekte blindederm

Die galblaas lê onder die lewer

Tipe 1 Diabetes: Hoe kry Alexander Zverev dit reg om op die hoogste vlak tennis te speel?

Hoe werk Tipe 1 Diabetes? Hoe verskil dit van Tipe 2 Diabetes? Kan ‘n skok of trauma tot Tipe 1 Diabetes lei? Ontstaan Tipe 1 Diabetes oornag, of ontwikkel dit mettertyd? Kan dit voorkom word?

En hoe kry Alexander Zverev, ‘n Tipe 1 Diabeet, dit reg om op die hoogste vlak tennis te speel?

Luister na die derde episode waar Dr Marius Wasserfall verduidelik hoe Alexander Zverev dit regkry om op die hoogste vlak tennis te speel. Hy vertel ook meer oor die komplikasies van te lae of te hoë bloedglukosevlakke en of die Ozempic-tipe middels ook tipe 1 diabete se niere en hart kan beskerm.

Alexander Zverev

Luister na die tweede episode waar ons fokus op tegnologie soos insulienpompies, glukosesensors en meer.
Is insulien in enige ander vorm as ‘n inspuiting beskikbaar vir tipe 1 diabete? Hoe werk ‘n insulienpompie en hoe effektief is dit? Hoe kan glukose sensors op die vel help om diabetes beter te beheer? Marí Hudson praat met dr. Marius Wasserfall, ‘n internis by Panorama Mediclinic, in die tweede episode in die reeks oor tipe 1 diabetes.

‘n Insulienpompie wat aan die vel geplak word en die seine na ‘n klein rekenaar stuur.

Met die sensor op die vel, en die nuutste tegnologie wat op n selfoon gelaai kan word, kan die pasiënt se glukose vlakke deurlopend minuut vir minuut gemonitor word. Die inligting sal binnekort regstreeks met die insulienpompie ‘praat’ sodat insulienvlakke voortdurend gereguleer kan word.

Luister na die eerste episode van die kort reeks oor Tipe 1 Diabetes, waar ons veral fokus op die werking, simptome en oorsake van Tipe 1 Diabetes. En hoe verskil dit van tipe 2 diabetes? Marí Hudson gesels met dr Marius Wasserfall, internis by Panorama Mediclinic oor Tipe 1 Diabetes.