Hipertensie, of hoë bloeddruk, is ‘n stil siekte sonder simptome. Iemand met onbehandelde hipertensie, of ‘n hipertensielyer wat self voorskrifmedikasie staak, kan met ernstige en lewensbedreigende komplikasies soos beroerte, ‘n hartaanval of nierversaking in ‘n waaksorgeenheid beland. Ek gesels met dr Johan Nel, nefroloog by die Tygerberg-Hospitaal oor hierdie siekte wat stilweg kan lei tot beroerte, nierversaking of hartversaking.
Sekere artritismidels kan gebruik word in die behandeling van akute Covid. Hoe werk dit? Ons sluit die reeks oor artritis af, en begin die gesprek oor demensie. Luister hier na die program: https://www.rsg.co.za/rsg-fm/potgooie/gesondheid/
Artritis-siektes deel 6: Artritis vrae, deel 1
Kan natuurlike middels help teen artritissiektes? Kan ‘n virus ‘n outo-immuunsiekte aanskakel? Is daar ‘n verband tussen artritis en Crohn-siekte? Prof. Helmuth Reuter beantwoord dié en ander luisteraarsvrae oor artritissiektes.
Artritis-siektes deel 5. Polimialgie
Eerstens kyk ons na die kortisoonbehandeling van polimialgie. Tweedens kyk ons na die tipiese eienskappe van ‘n bedrieër of swendelaar, wat ook die eienskappe van ‘n psigopaat, sosiopaat en narsis is.
Atritis-siktes deel 4. Spondilo-artritis, lupus en psoriatiese artritis
Artritis siektes deel 3: Rheumatoïede artrtis
Daar is die afgelope 30 jaar soveel vord
Daar is die afgelope 30 jaar soveel vordering gemaak in die behandeling van reumatoïede artritis dat dokters nou min gevalle sien waar pasiënte in rolstoele is. Wat is reumatoïede artritis, hoe word dit gediagnoseer en hoe kan dit nou met middels beheer word?
Fibromialgie kán behandel word. ‘n Reumatoloog verduidelik hoe, en gee ook ‘n oorsig oor die verskillende reumatologiese siektes, soos reumatoïede artritis, lupus en nog meer.
Watter soort skandering kan die vet en spiere in jou liggaam meet? En hoe werk al die ander soorte skanderings soos X-strale, CT- en MR-skaderings? Ons kyk ook na fibromialgie, en hoe baie ander probleme uitgeskakel moet word vóór ‘n diagnose van dié pynsindroom gemaak kan word.
Mediese studente het die land se eerste Lifepod-waaksorgbed vir potensiële orgaanskenkers, wat ná ‘n ongeluk in die hospitaal breindood verklaar word, by die Tygerberg Hospitaal ingerig. Wat is breindood? En hoekom benodig ‘n breindood persoon spesiale sorg om sy organe aan die gang te hou vir skenking? Mari Hudson gesels met prof Elmin Steyn, trauma- en oorplantingchirurg van Kaapstad. Luister na die program: Gesondheid 16 Julie 2025
Vyfdejaar mediese student Jonty Wright in die Lifepod in die Tygerberg Hospitaal. Dit is die eenheid van sy soort om breindood orgaanskenkers te versorg.
Die brein wil nie rondgestamp word nie.
Kopstampe wat tot harsingskudding lei, en selfs kopstampe wat nie eens tot harsingskudding lei nie, is direk in verband met jou risiko om later vervroegde demensie, Parkinson-siekte, Motorneuronsiekte, ALS en Chroniese Traumatiese Ensefalopatie (wat ook soos vroeë en ernstige demensie lyk) op te doen.
Luister hier na die gesprek met dr Riaan van Tonder, sportgeneeskundige en kliniese assistent in Radiologie aan die Unibversiteit van Stellenbosch se mediese skool en die Tygerberg Hospitaal.
Tydens harsingskudding rek van die neurone in jou brein so erg dat dit tot biochemiese veranderings in jou brein lei, wat minstens 28 dae neem om te herstel.
Kopstrappe lei tot biochemiese verandering in die brein wat sowat 28 dae, of selfs langer, kan neem om te herstel. ‘n Tweede stamp binne hierdie tydperk kan tot die dood lei.
Die groen zone van die borsbeen na onder waar dit veiliger is om die teenstander te duik, mits die duiker sy kop uit die pad hou. Het jy dalk harsingskudding opgedoen?
Jig is nie grappies nie. Die uriensuurkristalle se skerp punte kan erge pyn in jou gewrigte veroorsaak.
Stuur jou vrae oor artritis tipe siektes aan gesond@rsg.co.za.
Hoe word chroniese jig behandel? En wat is Polimialgie Reumatica, wat erge spierpyne veroorsaak (erger as die spierpyne met griep), en selfs skade aan ‘n slagaar in jou slape kan aanrig?
Jig is een van die mees algemene soort artritissiekte wat ‘n mens kan tref. Sommige bloeddrukmiddels kan die risiko vir uriensuurkristalle in die gewrigte verhoog, en alkohol, vleiskosse en fruktosevrugtedranke ook.
Hoe diagnoseer reumatoloë spondolo-artritis, lupus en psoriatiese artritis? Kan die agteruitgang en skade wat met dié reumatologiese siektes gepaard gaan, gekeer word?
Daar is die afgelope 30 jaar soveel vordering gemaak in die behandeling van reumatoïede artritis dat dokters nou min gevalle sien waar pasiënte in rolstoele is. Wat is reumatoïede artritis, hoe word dit gediagnoseer en hoe kan dit nou met middels beheer word?
Fibromialgie kán behandel word. ‘n Reumatoloog verduidelik hoe, en gee ook ‘n oorsig oor die verskillende reumatologiese siektes, soos reumatoïede artritis, lupus en nog meer.
Dit is 5 jaar ná die Covid pandemie. Weet ons nou meer van die virus en die vaksien? Is daar navorsing gedoen om presies te verstaan hoe covid werk, wat lang-covid is, en hoe ernstig of matig die newe-effekte van die enstof is?
In ‘n reeks van verskeie episodes, versprei oor ‘n tydperk, kyk ons na alle sienings en menings om by die regte waarheid en feite uit te kom. Sedert 2019 het ons gefokus op die menings en sienings van viroloë, ICU-dokters, regeringslui, die WGO, die Departement van die Gesondheid, die NHS, die Centres for Disease Control in die VSA en ander amptelike bronne. Maar daar was en is ook dokters wat van meet af kommer oor die mRNA vaksien uitgespreek het en ander behandelingsmetodes probeer het. Hulle is stilgemaak. Maar was hulle in alle opsigte verkeerd? Maar is dit reg om dokters wat vrae vra, stil te maak? Of is dit meer wetenskaplik om navorsing te doen om hulle vrae reg of verkeerd te bewys? Hulle is reeds reg bewys dat die inperking heeltemal te lank was, en dat die virus uit ‘n laboratorium kom. Dit is nodig om alles op die keper te beskou.
Ons hoop om aan die einde van die reeks die volgende vrae te beantwoord op grond van soliede wetenskaplike feite:
1. Die eerste vraag is al grotendeels beantwoord: Kom die virus van ‘n bosdier op ‘n Chinese mark of uit ‘n laboratorium in Wihan?
Regeringslui het aanvanklik gesê dis ‘n bosdier. Nou is daar al min twyfel dat die virus uit ‘n laboratorium in Wihan kom. Waarskynlik per ongeluk?
2. Die tweede vraag oor die lang inperking is ook grotendeels beantwoord: Daar is konsensus dat die inperkings van 700 dae totaal oorbodig was en baie ekonomiese, persoonlike en emosionele skade berokken het.
3. Hoe werk Covid? Is dit mikrostolsels? Is dit ‘n erge inflammatoriese reaksie? Is dit die stekelproteien? Wat was die beste behandeling?
4. Wat het dokters teëgekom in die waaksorg-eenhede?
5. Wat was die omvang en sterftesyfer van Covid?
6. Hoe werk lang Covid? Wat is die insidensie?
7. Pas Ivermectin enigsins in die prentjie?
8. Die vaksiene – was dit effektief? Wat van die newe-effekte? Is die regte besluite geneem? Wat word van die gemodifiseerde m-RNA en wat van die stekelproteien?
9. is mRNA enstowwe veilig?
10. Het iemand lang Covid of vaksien-besering?
11. As dieselfde virus nou ontsnap, wat sal dokters nou doen?
Wat het die Coronavirus, wat die Covid-pandemie anders gemaak het as ander Corona-virusse? Hoe herken die liggaam ‘n virus of ander indringer? Mari Hudon verduidelik in die eerste episode van ‘n reeks oor die Covidvirus en -vaksiene.
Wat weet ons nou meer oor Covid? Wat is feit en wat is fiksie? In die eerste episode in ’n reeks oor ’n Covid-terugskouing kyk ons na inligting wat dikwels eenkant toe geskuif is of verswyg is in ons poging om by die beste moontlike wetenskaplike inligting uit te kom.
Watter soort skandering kan die vet en spiere in jou liggaam meet? En hoe werk al die ander soorte skanderimngs soos X-strale, CT- en MR-skaderings?
Ons kyk ook na fibromialgie en hoe baie ander probleme uitgeskakel moet word vóór ‘n diagnose van dié pynsindroom gemaak kan word.
Watter soort skandering kan die vet en spiere in jou liggaam meet? En hoe werk al die ander soorte skanderings soos X-strale, CT- en MR-skaderings? Ons kyk ook na fibromialgie, en hoe baie ander probleme uitgeskakel moet word vóór ‘n diagnose van dié pynsindroom gemaak kan word.
Só lyk die verskillende beeldings:
Dexa beeld
Dubbel-energie X-straal absorbsie
om vet- en spiermassa in die liggaam te meet:
Vet en spiere is in verskillende kleure
Sonarbeelde oftewel ultraklankbeelde
Sonarskandering word bv in ‘n trauma-eenheid eerste gebruik om binne die liggaam te kyk om vas te stel of daar ‘n bloeding is of iets anders opgetel kan word.
Dit werk met klankgolwe wat terugkaats.
Die algemeenste sonarbeelde is van ‘n ongebore baba.
Die 3D of 4D sonarbeelde gee meer besonderhede
Lewervervetting is te sien: dis die swart “vet-kolle” in die lewer.
Hier word die vet in die lewer gesien as die swart strepe
X-strale
Vanaf ‘n enkele radio-aktiewe bron
Meestal om beenfrakture, en die longe te bekykCT-skandering
2 radio-aktiewe bronne
Beter beelding as X-strale
Kan binne-in die liggaam van voor na agter maar ook in dwarssnitte van bo na onder bekyk
Die brein in dwarssnitte van bo na onder
Die brein van voor na agter (heel links), van die kant af (links), van voor na agter (naasregs) en van bo na onder (regs).
Die buik van bo na onder. Die pyl is na die regternier
MR-skanderding
Hier word magneetvelde gebruik om die beelding te skep.
Die beelde is die beste moontlike en word veral vir die spinaalkoord en brein gebruik.
MR beelde is duidelik, en strukture kan duidelik uitgeken word. Kleure kan ook aan die verskillende ‘digthede’ van weefsel toegeken word.
PET-skandering
Positron-emissie tomografie.
Hierdie skandering word veral gebruik om funksies van organe te bepaal, en om kanker na te spoor.
‘n Radio-aktiewe stof met ‘n kort leeftyd word in die bloedvatstelsel ingespuit, wat dan na die spesifieke orgaan beweeg.
Dit word dikwels saam met CT- of MR-beelding gebruik om die presiese posisie van die aktiwiteit te bepaal.
Hier word ‘n PET beeld van die brein saam met MR-beelde gebruik. Dit dui duidelik ‘n letsel in die brein aan.
Die blink kol is ‘n letsel van die tiroïed wat met die PT beeld (regs) opgespoor kon word en nie soseer met die CT beeld (links) nie.
Funksionele MR-skandering
Met hierdie spesiale MR-skanderings kan die funksies van bv die brein gesien word.
Met hierdie funksionele MR-beelde kan gesien word watter dele van die brein betrokke is as die pasiënt sy hand beweeg.
Hier kan gesien word watter dele van die brein aktief is en gestimuleer word met depressie en chroniese pyn en watter dele nie gestimuleer word nie, teenoor ‘n normale brein.
Een uit elke vyf mense ly aan chroniese pyn. Hoe werk pyn? Wat is normale pyn? Wat loop skeef dat ‘n mens chroniese pyn ontwikkel?
Deel 2
Pyn is in jou brein gesetel. ‘n Spesifieke soort chroniese pyn kan vererger indien die chirurg opereer, of deur inspuitings. Maar baie pasiënte en dokters verstaan nie hoe chroniese pyn werk, en hoe om dit te benader nie.
Hier is interessante sketse en verduidelikings wat Dr Willem-Johan Steyn saamgestel het.
Stap 1. Die pyn impulse word van die plek van die besering tot in die brein gelei. Dit duur millisekondes en eers as die impuls die sensoriese korteks bereik, voel jy die pyn.
Impulse word van die besering via ‘n senuwee na die neurone in die rugmurg gelei
Die pyn word dan van die rugmurg na die brein gelei
Die ‘brug” waar die impulse van die eerste neuron na die tweede neuron in die rugmurg oorgedra word, word ‘n sinaps genoem
Van die rugmurg gelei die neurone die impulse na die thalamus in die brein, en die thalamus versprei die impulse na die regte plekke op die buiterand van die brein
Die buiterand van die sensoriese brein korteks is netjies opgedeel in ‘n kaart van die mens se liggaam, en die thalamus stuur dan die impulse van die toon na die toon op die kaart, of van die knie na die knie op die kaart, of van die vinger of mond na die ooreenstemmende vinger of mond op die kaart. Die gevoeligste dele van die liggaam het die meeste verteenwoordiging op die kaart
Die thalamus stuur ook die seine na ander dele van die brein wat dan meer emosionele reaksies of herrinneringe van vorige trauma opwek.
Stap 2. Die impulse word uit die brein weer terug na die rugmurg gelei.
Screenshot
Die bane uit die brein gaan na die sinaps in die rugmurg, waar Endorfien en Encephalin vrygestel word wat help om die pyn soveel as moontlik te blok en die oynervaring te verminder. Die oordragstowwe Serotonien en Noradrenalien in die brein dryf hierdie pynverminderingseffek.
Die verskillende soorte PYN
Akute pyn en chroniese pyn is die hoofgroepe van pyn
In chroniese pyn kan dinge op enige plek in die stygende of dalende pynbane verkeerd loop.
Npg ‘n voorbeeld van nosiseptiewe pyn
Nog ‘n voorbeeld
Voorbeeld van neuropatiese pyn
Die maklikste manier om die soort pyn te verstaan is om aan ‘n oorsensitiewe en foutiewe wekker te dink
Simptome van nosiplastiese chroniese pyn is wydlopend
Wat is die nuutste ontwikkelings in die behandeling van spatare en spinnekop-are? Wat is diep veneuse trombose, waarom is dit so gevaarlik en hoe kan dit voorkom en behandel word? Marí Hudson gesels met Dr Johan Blignaut ’n spataar-spesialis oor al die probleme wat met are te doen het, met die fokus op minder ingrypende behandeling.
Dr Johan Blignaut
Dr Blignaut is ‘n Spesialis Chirurg van die Vein Centres of South Africa met spreekkamers in Durban en Johannesburg. Hy is ‘n spesialis chirurg wat sy praktyk toegewy het aan die sorg van veneuse toestande van die bene, soos spatare, spinnekop aartjies, veneuse ulkusse en dies meer. Hy spesialiseer spesifiek in die moderne en meer gevorderde tegnieke om hierdie toestande te behandel, soos endo-veneuse prosedures.
