Ons kuier by Vetkraal Angoras van Christopher en Ruben Roberts. Dié plaas is geleë aan die voet van die Stormberge naby Burgersdorp in die Oos-Kaap. Dit is ongewone wêreld vir Angoras as jy dit met die Karoo vergelyk. Hierdie familie het egter al groot suksesse behaal. Daar is ook landbounuus, en Heinrich Victor is terug met die jongste wolmarkverslag.
Luister weer: Vryloop is toe nie vry nie
5 Maart
Vryloop is toe glad nie vry is ‘n diepte-ondersoek deur Martelize Brink waarin sy kyk na wat “vryloop” en “organies” werklik beteken, aangesien produkte dikwels nie die hoë standaarde haal wat die etikette impliseer nie.
Jy koop vryloop oftewel free range produkte, want jy wil die gesondste moontlike produk eet en of jy gee om vir die lewenskwaliteit van die dier en hul welsyn. Maar, weet jy wat daardie etiket op die produk waarlik aandui? Beteken vryloop altyd gelukkige diere wat vrylik beweeg? En indien dit wel die geval is, is die diere waarlik gesonder, is dit gesonder vir jou as verbruiker en hoe pas die boerderypraktyke in by volhoubare voedselverskaffing?
Kenners, wetenskaplikes, regeringsamptenare en boere soos Farmer Angus word geraadpleeg om te verduidelik hoe hierdie terme gereguleer word, hoekom dit duurder is en of dit gesonder is.
Eitemal se klassieke “eselromannetjie” word ons vervolgverhaal vir die Pase
‘n Waarlik unieke middagvervolgverhaal word eersdaags op RSG uitgesaai. Die veteraan regisseur, verwerker, en kenner van radioteater, Eben Cruywagen het Eitemal se eselromannetjie Jaffie vir die radio verwerk vir uitsending in die aanloop tot Paasfees.
Fragmente van Jaffie het sedert 1953 in tydskrifte soos die Huisgenoot verskyn, en die volledige eselromannetjie is in 1957 deur AA Balkema gepubliseer.
Eitemal (Prof. W J du P Erlank) was professor in Afrikaans aan die Universiteit van Stellenbosch, en ‘n bekende digter, dramaturg en ook vertaler van onder meer Shakespeare en Goethe se werk in Afrikaans. Jaffie was in 1957 ‘n sterk aanspraakmaker op die Hertzogprys, en in 1959 is die Afrikaanse Letterkundige Vereniging se prys vir jonger prosa aan Eitemal toegeken.
“Die gedagte om Jaffie vir die radio te verwerk, het letterlik soos streelsagte konjak ’n goeie twee dekades – dalk meer! – in my onderbewussyn verouder, voordat die geleentheid hom uiteindelik voorgedoen het om Eitemal se goue woorde te verklank,” sê Cruywagen.
Hy sê hoewel die roman in die tweede hoofstuk die Kersverhaal as agtergrond van die handelingsverloop aanwend en die slothoofstuk weer op Kersdag afspeel, “was die grootste indruk van die verhaal sedert my eerste kennismaking daarmee juis die unieke oordrag van die Christus-verhaal vanuit Oom Vaaltyn, die afgeleefde eseltjie, se eenvoudige begrip daarvan.” Cruywagen sê dit was vir hom logies om die verhaal te verwerk vir die Pase, en so die chronologiese verloop van die Christusverhaal vanaf die geboorte in die nederige stal in Betlehem tot by die kruisiging op Golgota te vertel.
Die kern van die verhaal is die vertelling deur die ou eseltjie, Vaaltyn – meesterlik vertolk deur Tobie Cronjé. Hy gesels deurlopend met die jong eseltjie Jaffie, vertolk deur Luan Jacobs. Vaaltyn vertel vir Jaffie die geskiedenis van wat hy noem die eseldiere, sodat Jaffie kan weet waar hy vandaan kom, en watter rol sy voorgeslagte in die geskiedenis gespeel het van die geboorte van Christus tot en met die kruisiging.
Cruywagen sê een van die uitdagings met die verwerking was om ‘n eensydige vertelling die hoof te bied, dus is die jong Jaffie ingespan as klankbord en vraesteller. Ander karakters kom by wyse van terugflitse aan die woord wat dan Vaaltyn se vertelling vervang deur dialoog tussen die karakters van wie hy besig was om te vertel.
Ander akteurs wat gehoor kan word is Andre Stolz, Bertha le Roux-Wahl, Rika Sennett, Ria Smit, Donovan Pietersen, Izel Bezuidenhout, Dihan Keun, Renske Jacobs en JJ Roberts.
Die regie is behartig deur Ina Strydom. “Dit was vir my baie belangrik om reg te laat geskied aan Eben se uitmuntende verwerking, en ook aan die eenvoud en die egtheid van die verhaal. Die teks het my laat dink aan ‘n waterverfskildery : subtiele, gedempte kleure, fyn lyne en ‘n geheelindruk van skoonheid. Ek is dus báie dankbaar dat Tobie beskikbaar was vir die rol. Ek kan aan niemand anders dink wat dit presies só sou kon weergee nie. Elkeen van die ander spelers is met die hand uitgesoek om dié waterverfskildery-beeld in klank om te sit. En die byklanke vir die verhaal is spesiaal vervaardig deur die gesoute klankman Frik Wallis. Ek is baie dank verskuldig aan elkeen wat betrokke was, en vir die reuse voorreg om die regie te kon doen” sê Strydom.
Luister na die eerste episode:
https://omny.fm/shows/middagvervolgverhaal-1/jaffie-n-eselromannetjie-deur-eitemal-episode-1
Jaffie, ‘n Eselromannetjie deur Eitemal, word vanaf 2 Maart weeksmiddae om 14:40 op RSG uitgesaai. Al die episodes sal ook op potgooi beskikbaar wees by www.rsg.co.za, en ook op Spotify.
einde
Wat sal in SA landbou gebeur as Suid-Amerika se reënwoude tot niet gaan?
Professor Stephanie Midgley, spesialiswetenskaplike in klimaatsverandering by die departement van landbou in die Wes-Kaap, was ’n spreker by COP, die VN se konferensie oor klimaatsverandering.
Sy praat oor die moontlike implikasies vir Suid-Afrika sou reënwoude in die tropiese gebiede van Suid-Amerika tot niet gaan.
Ná ‘n onlangse sneeustorting in Kalifornië vind ons ook uit of sneeustortings as natuurramp geklassifiseer word.
Dieremaniere: So word ‘n hond vir ‘n fliek afgerig
Optel is ‘n gemeenskap se hond, en nou is hy skoonveld. Die gemeenskap is ontsteld, en almal soek naarstiglik na hom. Hoor watter verskil ‘n dier in ’n hele gemeenskap maak, en ook ‘n rol in ‘n film speel.
Dit is die storie van Finding Optel, wat sy debuut in 2025 by die Silwerskermfees gemaak het. Dit het daar ‘n toekenning verwerf.
Mikayla Brown, skrywer, regiseur en aktrise vertel waarom sy juis hierdie storie van Optel wou vertel.
Maar om ‘n hond in ‘n film te sien, beteken daar was ‘n hond op ‘n filmstel. Garin van Munster doen diere-afrigting op filmstelle, televisiereekse en advertensies. Hy sorg dat perde galop en katte op die regte plek in in ‘n film miaau. Ons hoor hoe ‘n regisseur met diere in ‘n produksie te werk gaan.
https://omny.fm/shows/dieremaniere/rsg-bekbasaar-dieremaniere-episode-s2-e03
Die koue Benguela beïnvloed só Karoo en Kalahari se plante en diere
Het jy geweet die geharde droë Kalahari- en Karoo-streke word sterk beïnvloed deur die koue Benguela-seestroom wat noordwaarts langs die suidwestelike kus van Afrika vloei? Hoe oorleef plante en diere in dié streke, en watter impak het dit op landbou?
Ons praat met Jakkals Olivier oor die uniekheid van die Victoria-Wes Skou, en die skou se opkomende boer-wenner, Thys Agterdam, praat oor sy sukses.
https://omny.fm/shows/rsg-landbou/rsg-landbou-24-februarie-2026
Staatsverval met BKS kom al 25 jr aan
Die verval in die staat wat bek-en-klouseer betref, kom al langer as twee dekades aan.
Die eerste tekens van verval en swak beplanning kan teruggespeur word na die vroeë 2000’s. Bek-en-klouseer is ‘n staatsbeheerde siekte, en die onlangse uitbreking is volgens kenners die ergste in die land se landbougeskiedenis.
Professor Johann Kirsten het ‘n omvattende ontleding op News24 die volgehoue stuksgewyse verval van die regering se bek-en-klouseer-infrastruktuur blootgelê. Hy is van die Universiteit Stellenbosch se Buro vir Ekonomiese Ondersoek.
https://omny.fm/shows/op-en-wakker/staatsverval-met-bks-kom-al-25-jaar
Luister weer: “Die Soektog na Lt Muller Meiring se Ratel 72”
Op Donderdag 26 Februarie volg Kobus Rudolph se Die Soektog na Luitenant Muller Meiring se Ratel 72.
Die dokumentêr volg ’n 2018-toer van veterane van die 61 gemeganiseerde bataljon na Angola, waar hulle ná dekades se trauma en onverwerkte herinneringe weer die slagvelde van hul jeug besoek. ’n Kernfokus is die emosionele soektog na lt. Mielie Meiring se ratel-pantservoertuig, wat in 1988 vernietig is.
Honderd en vyf manne, sommiges het hulle vrouens saamgebring, het op dié toer na Angola vertrek. “Op die ou paaie van slagvelde en gevegte.”
Nie almal het besef watter impak, ‘n soort van vrymaking en afsluiting oor die verlede, dié toer sou hê nie. Baie van die oudsoldate en ouddienspligtes wroeg al vir jare oor die hartseer en pyn wat hulle as jong seuns ervaar het. Skaar 18 en 19 jaar en hulle moes gaan veg, die dood in die oë staar en ‘n vyand doodmaak.
Maar daar moes ook gesoek gaan word na Luitenant Muller Meiring se Ratel iewers in Angola.
Sewe van sy oudmakkers het spesiaal op die toer gekom om na die slagveld te gaan kyk waar hulle in betrokke was en dan ook na Mielie (sy bynaam) se Ratel 72 wat iewers in die bosse in Angola gelê het. Die hinderlaag waarin hulle vasgery het en Mielie wat moontlik deur ‘n RPG vuurpylrigter gedood is, bly steeds in hulle geheue.
Die toer in 2018, presies dertig jaar na Operasie Excite, is deur ‘n Angolese generaal geinisieër. So vêr as wat ons gery het, is ons deur ‘n vriendelike Angolese Polisie en BBP’s begelei, met verskeie onthale, toesprake en ontmoetings met ou Angolese veteraansoldate en vegters.
Verskeie ander slagvelde is besoek, waar ou weermagvoertuie, kanonne en ander toerusting onderstebo lê – geroes en verweer deur die elemente. So ook oorlogmuseums en o.a. die berugte brug by Cuito Cuanavale.
Jannie Nieuwoudt, tans ‘n boer van Ceres vertel hoe hy die slagveld en die gebeure daar onthou. Hulle was in ‘n absoluut ontspanne en rustige stemming toe hulle in die hinderlaag gery het en aangeval is. Totale chaos het gevolg.
61 Gemeganiseerde Bataljon se Veterane-Vereniging het kontak met Muller Meiring se ouers in Australië gemaak – Piet en Suzanne Meiring – hulle is ook reeds in hulle 80’er jare . Hulle het op Verkeerdevlei naby Bloemfontein geboer, maar na Muller se dood het hulle die erfplaas verkoop en saam met hulle dogters na Tasmanië verhuis. Suzanne Meiring was bereid om in 2018 en toe weer so maand gelede met ons te praat oor die skok, trauma en jare-lange pyn. Hulle boer tans met skape en Proteas en hulle kinders spog met die mooiste Laventellanderye.
Ons is baie dankbaar om te kon gesels met met Daniël Potgieter in die Kaap. Hy het ingestem om te gesels oor die pyn wat hy die afgelope 40 jaar dra asook die dag van 27 Junie 1988 toe Muller gesterf het. Lt Muller was ‘n Ratelbevelvoerder en Daniël was die kanonier op Muller se Ratel. Hy het langs Muller in die toring gesit, toe hulle deur die vuurpyl getref is. Hy “onthou dit so goed”(het hy paar keer herhaal) toe hy Muller uit die Ratel moes laai en na veiligheid toe bring. Hyself het verskeie skrapnel- en gesigswonde gehad en moes ook afgevoer word.
Onderhoude met oud-soldate, kundiges en beraders toon die diep pyn, verliese en behoefte aan afsluiting. die uiteindelike ontdekking van die ratel bring groot ontlading en herinnering vir die veterane, terwyl ’n gesprek met Meiring se moeder in Australië ’n aangrypende blik bied op die blywende impak van haar seun se dood op die gesin.
Luister weer: Dokumentêr oor Roger Sedres
9 Februarie: Wêreldklas-sportfotograaf sonder aansit: die storie van Roger Sedres
Die veelbekroonde Roger Sedres se foto’s is wêreldbekend. Haidee Muller-Isaacs gaan kuier op Donderdag 19 Februarie by dié fotograaf van Gordonsbaai wat magiese momente deur sportsterre soos Chad le Clos en Wayde van Niekerk vasgevang het. Talle van die bekende Springbokrugbyspelers is reeds op skool deur Sedres op film verewig, lank voordat hulle roem verwerf het.
TOKYO, JAPAN – JULY 30: Tatjana Schoenmaker of South Africa on the winners podium after she won the women’s 200m breaststroke final in a new world record, receives her gold medal during the Swimming event on Day 7 of the Tokyo 2020 Olympic Games at the Tokyo Aquatics Centre on July 30, 2021 Tokyo, Japan. (Photo by Roger Sedres/Gallo Images)
Met verskeie Olimpiese Spele en ander internasionale sportbyeenkomste agter die blad, het Roger baie belangrike oomblikke in Suid-Afrikaanse sportgeskiedenis vasgevang. Hy is tans Team SA se amptelike sportfotograaf.
Roger het ikoniese foto’s geneem van Suid-Afrikaanse sportsterre soos Chad le Clos en Wayde van Niekerk by die Olimpiese Spele en ander groot sportbyeenkomste. In 2025 het hy die Sport Visual Journalist of the Year-toekenning by die Suid-Afrikaanse Sporttoekennings gewen en hy het in 2022 ook die Fotograaf van die Jaar-toekenning ontvang.
Roger word wyd beskryf as nederig, passievol en professioneel, en is toegewyd om ander se stories met respek en empatie te vertel. Hy het ‘n opregte liefde vir wat hy doen en sy foto’s gaan nie oor sensasie nie, maar oor die oomblik en die mense daaragter.
Hierdie dokumentêr gee ‘n nader kykie oor Sedres se loopbaan, sy benadering tot sportfotografie en die rol wat sy unieke foto’s speel in hoe sport gesien en onthou word.
Benadeel baie skermtyd my kind se spraak?
Is skermtyd die nuwe kinderoppasser? Watter uitwerking het dit op kinders?
Hanlie Degenaar, ‘n spraakterapeut en oudioloog verbonde aan die Sentrum vir Gesondheid en Menslike Prestasie aan die Noodwes-Universiteit, het navorsing hieroor gedoen.